Wielka Brytania - odbyły się wybory samorządowe

Wielka Brytania: odbyły się wybory samorządowe

[2026-05-20 22:16:52]

7 maja 2026 roku w Wielkiej Brytanii odbyły się wybory lokalne. Głosowanie objęło część rad dzielnicowych i miejskich w Anglii, a w niektórych miejscach – w tym w kilku londyńskich gminach – mieszkańcy wybierali również bezpośrednio burmistrzów. Wyniki tego typu wyborów są na ogół cennym wskaźnikiem nastrojów społecznych na półmetku kadencji brytyjskiego parlamentu.

Wybory uwypukliły postępującą erozję tradycyjnego dwupartyjnego systemu politycznego w Anglii i Walii. Przez większość okresu powojennego na brytyjskiej scenie politycznej dominowały centrolewicowa Partia Pracy (Labour) oraz centroprawicowa Partia Konserwatywna, powszechnie nazywana torysami. Brytyjska ordynacja większościowa (JOW) historycznie umacniała tę dominację, utrudniając mniejszym ugrupowaniom przekładanie głosów na mandaty, szczególnie w wyborach parlamentarnych. Choć w wyborach samorządowych stosuje się różne systemy wyborcze w zależności od regionu, stają się one coraz częściej przestrzenią, w której wyborcy eksperymentują z alternatywami dla dwóch ugruntowanych partii.

Tegoroczne wyniki wskazały na rosnące niezadowolenie zarówno z Partii Pracy, jak i Konserwatystów, aczkolwiek z różnych powodów w różnych częściach kraju – dobitnym tego wyrazem był fakt, że laburzyści stracili aż 1229 miejsc w radach. Po stu latach całkowitej dominacji w Walii, Labour poniosła też druzgocącą klęskę, spadając na trzecie miejsce i wprowadzając niewielką reprezentację do zdominowanego przez lewicowych niepodległościowców lokalnego parlamentu.

Na tym kryzysie silnie zyskała prawicowa partia Reform UK (kierowana przez architekta Brexitu Nigela Faraga), która powiększyła swój stan posiadania o 1372 radnych. Ugrupowanie to odnotowało znaczne zyski w niektórych miastach postindustrialnych, społecznościach nadmorskich oraz na tradycyjnie konserwatywnych obszarach, podburzając przy tym nastroje antyimigranckie. Choć Reform przyciągnęła znaczną uwagę mediów po zdobyciu rad i dużej liczby radnych w skali kraju, jej sukces pozostał nierównomierny geograficznie i znacznie słabszy w większości Londynu.

Wybory pokazały jednak również, że rozdrobnienie polityczne nie przynosi korzyści wyłącznie prawicy. Partia Zielonych, socjalistyczna partia na lewo od Partii Pracy, pod wodzą charyzmatycznego Zacka Polańskiego zyskała 393 mandaty, odnotowując jedne ze swoich najlepszych wyników w historii, szczególnie w miastach oraz wśród młodszych, liberalnych społecznie i świadomych ekologicznie wyborców.

W Londynie Zieloni okazali się jednym z najbardziej spektakularnych sukcesów tych wyborów. Partia odniosła przełomowe zwycięstwa w bezpośrednich wyborach burmistrzów w Hackney i Lewisham, przy czym wygrana Zoë Garbett w Hackney miała szczególne znaczenie symboliczne po dziesięcioleciach dominacji Partii Pracy w tej dzielnicy. Zieloni zdobyli również znaczną liczbę mandatów w radach gminnych w całej stolicy i stali się wiodącą siłą w kilku zarządach dzielnic, osiągając świetne wyniki w takich obszarach jak Waltham Forest, gdzie debata polityczna jest coraz silniej kształtowana przez kwestie związane z dostępnością cenową mieszkań, zanieczyszczeniem powietrza, transportem publicznym oraz lokalnymi usługami komunalnymi.

Sukces Zielonych odzwierciedlał szersze poczucie części postępowych wyborców, że Partia Pracy, od czasu powrotu do władzy w 2024 roku, rządzi w sposób ostrożny i często defensywny. Istotny wpływ na odpływ tradycyjnego, bardziej lewicowego elektoratu laburzystów miała polityka zagraniczna i bezpieczeństwa rządu. Wielu wyborców odwróciło się od partii z powodu jej jednoznacznego poparcia dla ludobójstwa Izraela w Strefie Gazy, a także z powodu cichego przyzwolenia na wykorzystywanie brytyjskich baz wojskowych przez siły USA podczas napadu na Iran. Niezadowolenie pogłębiły drakońskie zmiany legislacyjne wymierzone w protesty społeczne – w tym kontrowersyjne wpisanie pro-palestyńskiej grupy aktywistycznej Palestine Action na listę... organizacji terrorystycznych.

W kwestiach takich jak polityka klimatyczna, budownictwo komunalne czy obrona praw obywatelskich, Zieloni byli w stanie zaprezentować się jako formacja opowiadająca się za bardziej wyraźnym odcięciem od polityki ery oszczędności i państwowych represji. Co ważne, wiele z tych sukcesów nie było jedynie krótkotrwałym głosem protestu, ale efektem wieloletnich, cierpliwych kampanii lokalnych, zwłaszcza w centralnych dzielnicach miast, gdzie zmiany demograficzne i rosnące koszty utrzymania mieszkań zmieniły krajobraz polityczny.

Krzysztof Kobrzak

Ilustracja za The Guardian