Piotr Szumlewicz: Bezbożnik. Przeciwko władzy religii

[2021-04-29 19:21:34]

Nie­wielu z nas zasta­na­wia się nad ist­nie­niem boga, zmniej­sza się liczba osób bio­rą­cych udział w rytu­ałach reli­gij­nych, a Pol­ska jest lide­rem spadku reli­gij­no­ści wśród mło­dych ludzi. Z danych Pew Rese­arch Cen­ter, ame­ry­kań­skiego ośrodka badaw­czego zaj­mu­ją­cego się ana­lizą ten­den­cji kształ­tu­ją­cych spo­łe­czeń­stwa na całym świe­cie, wynika, że ze wszyst­kich bada­nych kra­jów w Pol­sce wystę­puje naj­więk­sza róż­nica poko­le­niowa w podej­ściu do reli­gii. Reli­gia jest ważna dla zale­d­wie 16% Pola­ków w wieku poni­żej 40 lat, ale za to jest istotna dla bli­sko 40% osób star­szych[1]. Jed­no­cze­śnie coraz wyż­szy odse­tek uczniów i uczen­nic nie uczęsz­cza na lek­cje reli­gii, zmie­niają się wzorce życia rodzin­nego i libe­ra­li­zuje się podej­ście mło­dych ludzi do seksu. Ten trend jest widoczny nawet w danych kościel­nych[2]. Mło­dzież bun­tuje się prze­ciwko tra­dy­cyj­nym wzor­com i nie godzi się na wtła­cza­nie jej w wąskie ramy naro­dowo-kato­lic­kiej edu­ka­cji, którą pro­muje obóz Zjed­no­czo­nej Pra­wicy.
Nie ozna­cza to jed­nak, że reli­gia zanika, a wśród mło­dych ludzi domi­nuje ate­izm. Wciąż zde­cy­do­wana więk­szość Pola­ków i Polek, nie­za­leż­nie od wieku, pocho­dze­nia, płci czy poziomu życia, dekla­ruje, że wie­rzy w boga. Z danych CBOS wynika, że odse­tek osób dekla­ru­ją­cych się jako wie­rzące nieco spadł, ale wciąż prze­kra­cza 90%[3]. Reli­gia jest też obecna w wielu wymia­rach naszego codzien­nego życia. Nawet osoby dekla­ru­jące dystans wobec wiary czę­sto biorą udział w rytu­ałach reli­gij­nych: z przy­zwy­cza­je­nia, ze względu na życze­nie bli­skich lub z lęku przed ostra­cy­zmem.

Co jed­nak klu­czowe w kon­tek­ście niniej­szej ksią­żeczki – nie­wielu z nas gorąco wie­rzy w boga, regu­lar­nie modli się i stu­diuje Biblię. Ze sta­ty­styk Kościoła kato­lic­kiego wynika, że więk­szość zde­kla­ro­wa­nych kato­li­ków nie bie­rze udziału w nie­dziel­nych mszach, a do komu­nii przy­stę­puje mniej niż 20% z nich[4]. Więk­szość jed­nak wciąż odtwa­rza w swoim życiu wzorce dzia­ła­nia i myśle­nia wpi­sane w dogmaty wiary i zale­ce­nia kleru.
Bez­boż­nik nie jest zbio­rem dowo­dów na nie­ist­nie­nie boga. Ta ksią­żeczka ma przede wszyst­kim zachę­cić Was do kry­tycz­nego myśle­nia, do sta­wia­nia trud­nych pytań, kwe­stio­no­wa­nia oczy­wi­sto­ści i do zasta­no­wie­nia się nad powią­za­niami mię­dzy reli­gią i arbi­tralną wła­dzą, bogiem i prze­mocą.
Moim celem jest poka­za­nie, że wiara w boga nie sta­nowi jedy­nie abs­trak­cyj­nego prze­ko­na­nia o ist­nie­niu nad­przy­ro­dzo­nej istoty. Wiara ma kon­se­kwen­cje: spo­łeczne, gospo­dar­cze, psy­cho­lo­giczne. Reli­gia to cało­ściowa per­spek­tywa ujmo­wa­nia świata, spo­łe­czeń­stwa, innych ludzi, sie­bie samego. Kle­rowi nie cho­dzi po pro­stu o prze­ko­na­nie spo­łe­czeń­stwa do wiary w istotę nad­przy­ro­dzoną. Trudno byłoby zresztą na samym tym prze­ko­na­niu ugrun­to­wać tak potężną insty­tu­cję, jaką jest Kościół kato­licki, trudno też byłoby uczy­nić z tego prze­ko­na­nia pod­stawę naucza­nia.
Bez­boż­nik odsła­nia wła­dzę i prze­moc, które na wielu pozio­mach kryją się za domi­nu­jącą w Pol­sce reli­gij­no­ścią. Nie ozna­cza to, że każdy wie­rzący jest złym czło­wie­kiem, czy że wiara w boga musi nas zuba­żać, ogłu­piać i wywo­ły­wać w nas wro­gie emo­cje. Żyjemy w spo­łe­czeń­stwie, w któ­rym poja­wia się wiele form reli­gij­no­ści i nie każda musi przy­czy­niać się do czy­jejś krzywdy, wyklu­cze­nia czy dys­kry­mi­na­cji. Domi­nu­jąca reli­gia kato­licka i repre­zen­tu­jąca ją hie­rar­chia kościelna nie­wąt­pli­wie jed­nak skrzyw­dziły wielu ludzi i spu­sto­szyły wiele umy­słów. Jestem prze­ko­nany, że każdy kato­lik powi­nien zde­rzyć się z tą prawdą i wycią­gnąć z niej wnio­ski.

Jed­no­cze­śnie jestem świa­domy, że każda reli­gia świa­towa ma wiele odła­mów, a przy­naj­mniej część z nich jest znacz­nie mniej prze­mo­cowa i szko­dliwa od domi­nu­ją­cych nur­tów. Wiara w boga przyj­muje wiele postaci, a przed­mioty reli­gij­nego kultu cechują się róż­nymi atry­bu­tami w zależ­no­ści od wyzna­nia czy kul­tury. Moim celem nie jest jed­nak ana­liza teo­lo­gicz­nych dyle­ma­tów naj­więk­szych reli­gii, lecz przyj­rze­nie się prak­tycz­nym skut­kom oddzia­ły­wa­nia reli­gii na życie spo­łeczne. Ana­li­zo­wany przeze mnie bóg jest wyobra­że­niem, które ma bez­po­średni, kon­kretny wpływ na ludz­kie życie – na rodzinę, gospo­darkę, rela­cje wła­dzy, emo­cje, uczu­cia, myśli, pra­gnie­nia. Sta­ram się więc poka­zać, jak wiara w boga wpływa na ludzi, co z nimi robi, jak ich zmie­nia, a przede wszyst­kim jak ich krzyw­dzi i zubaża.

Głów­nym odnie­sie­niem w niniej­szej ksią­żeczce jest bóg kato­licki, bóg pro­mo­wany w pol­skiej szkole, w kościele, w mediach głów­nego nurtu; bóg, który jest nazy­wany kró­lem Pol­ski; bóg, któ­rego obraza jest przed­mio­tem postę­po­wań pro­ku­ra­tor­skich. Argu­menty przeze mnie przed­sta­wione zazwy­czaj doty­czą też innych wiel­kich reli­gii świa­to­wych, w tym szcze­gól­nie pra­wo­sła­wia, islamu czy juda­izmu. Nie­mniej jed­nak książka ma cha­rak­ter prak­tyczny i przede wszyst­kim sta­ram się w niej poka­zać, jakie są skutki wiary w kon­kret­nego boga; boga, o któ­rym mówią pol­scy biskupi i poli­tycy. Pod tym wzglę­dem tytu­łowa bez­boż­ność jest nega­cją boga kato­lickiego. Jest też jed­nak kry­tyczną per­spek­tywą wobec każ­dej reli­gii i pod­waża dogmaty więk­szo­ści domi­nu­ją­cych wyobra­żeń naj­więk­szych reli­gii świa­to­wych.

Mimo to moim celem nie jest prze­ko­na­nie was do ate­izmu, nie przed­sta­wiam dowo­dów na nie­ist­nie­nie boga. Zależy mi raczej na pod­da­niu wiary testowi kry­tycz­nego myśle­nia, huma­ni­zmu, empa­tii. Jestem prze­ko­nany, że świat bez boga jest lep­szy niż ten zbu­do­wany przez jego wyznaw­ców. Nie jest to jed­nak książka prze­zna­czona tylko dla ate­istów i agno­sty­ków. Żyjemy w kraju przy­naj­mniej dekla­ra­tyw­nie demo­kra­tycz­nym, w któ­rym zgod­nie z Kon­sty­tu­cją Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej wła­dze publiczne zacho­wują bez­stron­ność w spra­wach prze­ko­nań reli­gij­nych, wszy­scy ludzie są równi, a dys­kry­mi­na­cja ze względu na wyzna­nie lub jego brak jest zaka­zana. Uwa­żam wobec tego, że dla jako­ści funk­cjo­no­wa­nia demo­kra­cji będzie lepiej, jeśli wszel­kie świę­to­ści pod­damy kry­tycz­nemu namy­słowi. W niniej­szej ksią­żeczce prze­ko­nuję, że spo­łe­czeń­stwo bez boga byłoby szczę­śliw­sze, bar­dziej ega­li­tarne i empa­tyczne niż to, które opiera się na reli­gii. Poka­zuję, że reli­gia wraz ze swo­imi rzecz­ni­kami gene­ruje cier­pie­nie, arbi­tralną wła­dzę, prze­moc, wyklu­cze­nie, a także utrud­nia nam samo­re­ali­za­cję i blo­kuje pro­cesy eman­cy­pa­cyjne dużej czę­ści spo­łe­czeń­stwa. Nawet jeżeli nie prze­ko­nam was do swo­ich racji, liczę, że zgo­dzi­cie się na ten eks­pe­ry­ment myślowy, nie­za­leż­nie od tego, czy jeste­ście oso­bami wie­rzą­cymi, czy nie. Owoc­nej lek­tury!

Piotr Szumlewicz



1. Pew Rese­arch Cen­ter, The Age Gap in Reli­gion Aro­und the World, pew­fo­rum.org, https://pewrsr.ch/3nksoLK, dostęp: 6.01.2021.
2. Ewa Raczyń­ska, Moi rodzice pójdą do pie­kła, bo się roz­wie­dli, usły­sza­łam na reli­gii. Zre­zy­gno­wa­łam z zajęć, kobieta.onet.pl, https://bit.ly/3bcPvpi, dostęp: 6.01.2021.
3. Cen­trum Bada­nia Opi­nii Spo­łecz­nej, Reli­gij­ność Pola­ków w ostat­nich 20 latach, cbos.pl, https://bit.ly/35frHgV, dostęp: 6.01.2021.
4. Bar­tosz Chyż, Naj­now­sze sta­ty­styki kościelne: Mniej niż 40 proc. kato­li­ków cho­dzi na nie­dzielne msze, wybor­cza.pl, https://bit.ly/3bdSnlZ, dostęp: 6.01.2021.


Tekst stanowi wstęp do wydanej przez Wydawnictwo Czarna Owca w kwietniu tego roku książki o tym samym tytule.




drukuj poleć znajomym poprzedni tekst następny tekst zobacz komentarze


lewica.pl w telefonie

Czytaj nasze teksty za pośrednictwem aplikacji LewicaPL dla Androida:



Discord Sejm RP
Polska
Teraz
Szukam książki
Poszukuję książek
"PPS dlaczego się nie udało" - kupię!!!
Lca
Podpisz apel przeciwko wprowadzeniu klauzuli sumienia w aptekach
https://naszademokracja.pl/petitions/stop-bezprawnemu-ograniczaniu-dostepu-do-antykoncepcji-1
Szukam muzyków, realizatorów dźwięku do wspólnego projektu.
wszędzie
zawsze
Petycja o opodatkowaniu księży
Nowy Lewicowy Vlog
Warszawa
Zapraszamy do współpracy
Polska
cały czas
"Czerwony katechizm" - F. Czacki

Więcej ogłoszeń...


26 lipca:

1684 - Zmarła Elena Cornaro Piscopia, włoska matematyczka i filozofka, pierwsza kobieta, która otrzymała stopień naukowy doktora.

1880 - Urodził się Wołodymyr Wynnyczenko, ukraiński polityk lewicowy, pisarz; przewodniczący Sekretariatu Generalnego Ukraińskiej Centralnej Rady (1917), pierwszy premier Ukraińskiej Republiki Ludowej.

1894 - Urodził się Aldous Huxley, angielski pisarz. Autor m.in. powieści "Nowy wspaniały świat" i "Wyspa". Zwolennik radykalnego pacyfizmu.

1908 - Urodził się Salvador Allende, współzałożyciel i przywódca Socjalistycznej Partii Chile, prezydent w latach 1970-73. Zginął podczas krwawego zamachu stanu gen. Pinocheta.

1909 - Hiszpania: Anarchiści i socjaliści zorganizowali w Barcelonie strajk generalny.

1937 - Hiszpańska wojna domowa: zakończyła się bitwa pod Brunete.

1944 - Małgorzata Fornalska, ps. Jasia, polska działaczka komunistyczna, więziona w okresie międzywojennym i podczas wojny, została rozstrzelana przez Gestapo.

1953 - Kuba: Atak rebeliantów pod wodzą Fidela Castro na koszary Moncada.

1959 - Uroczyste przekazanie szkoły – pierwszej w Polsce "Tysiąclatki" w Czeladzi.

1964 - Zmarł Franciszek Trąbalski, działacz socjalistyczny, polityk, poseł na Sejm Ustawodawczy.

1991 - Sejm RP uchwalił nowe prawo o związkach zawodowych, znosząc stan prawny z okresu stanu wojennego.

2005 - Demonstrujący pod Sejmem górnicy wymogli na marszałku Sejmu Włodzimierzu Cimoszewiczu wprowadzenie pod obrady projektu ustawy emerytalnej m.in. utrzymującej przechodzenie na emeryturę w górnictwie po 25 latach pracy.


?
Lewica.pl na Facebooku