Boliwia nacjonalizuje i głosuje

[2009-01-25 02:43:42]

Na dwa dni przed referendum konstytucyjnym Boliwia znacjonalizowała gazowy koncern Chaco, kontrolowany wcześniej przez kapitał argentyński i brytyjski. Natomiast 25 stycznia Boliwijczycy zdecydują o przyjęciu lub odrzuceniu nowej konstytucji, która ma wzmacniać kontrolę państwa nad gospodarką i nadać więcej praw biednym Indianom, będącym dotąd w świetle prawa obywatelami drugiej kategorii.

Chaco należało do towarzystwa Panamerican Energy, w którym 60 proc. udziałów miał argentyński koncern Pan American Energy, a 40 proc. brytyjski BP. W Boliwii działało w ramach konsorcjum z państwowym przedsiębiorstwem Yacimiento Petrolíferos Fiscales Bolivianos (YPFB), posiadającym mniejszościowy pakiet 49 proc. Przez ostatnie kilkanaście miesięcy trwały rozmowy na temat odsprzedaży akcji PE na rzecz YPFB, jednak w grudniu ub.r. negocjacje zakończyły się fiaskiem.

Prezydent Evo Morales, który w piątek podpisał decyzję o przejęciu PE przez państwo, wyjaśnił, że jego rząd "będzie przestrzegał interesów prywatnych inwestorów tak długo, jak one same będą przestrzegały boliwijskiego prawa". Chcemy partnerów, a nie bossów - powiedział. Tymczasem Panamerican Energy wyraziło swoje zaskoczenie tą decyzją i oficjalnie podtrzymało swą gotowość do rozmów na temat udziałów.

Sprawa ropy i gazu w Boliwii nabrała znaczenia po wyborach w 2005 r., które wyniosły do władzy Moralesa, głoszącego potrzebę znacjonalizowania złóż tych surowców. Boliwia ma ich najwięcej po Wenezueli na kontynencie, jednak zyski z ich eksploatacji zasilały głównie zagraniczne koncerny. Na podstawie ustawy z 2006 r. państwo zaczęło stopniowo przejmować te firmy - dotąd załatwiając to polubownie, np. odkupując ich akcje.

Krok po kroku odzyskujemy kontrolę na zasobami naturalnymi kraju - ogłosił Morales po przejęciu Panamerican Energy i tuż przed referendum. Opozycja, tradycyjnie wspierana przez bogaczy z prowincji Santa Cruz, sprzeciwia się nacjonalizacji, podobnie jak i nowej konstytucji. Wg wydawanej w Santa Cruz gazety "El Deber" w przejęcie złóż kontrolowanych przez Panamerican Energy zaangażowane jest wojsko. Wiadomości tych nie potwierdzają inne źródła.

Referendum przyglądać się będzie ok. 300 międzynarodowych obserwatorów, m.in. z ONZ, Organizacji Państw Amerykańskich, Unii Narodów Południowoamerykańskich i Unii Europejskiej.

Marek Tobolewski