Grecki premier Jeorjos Papandreu zapowiedział 31 października przeprowadzenie referendum w którym obywatele mieliby się opowiedzieć za lub przeciwko przyjęciu nowego planu wsparcia finansowego dla Grecji. Tzw. drugi pakiet przewiduje przekazanie Grecji kwoty 130 mld euro od krajów strefy obejmującej wspólną walutę europejską, w tym 30 miliardów euro jako gwarancje dla inwestorów zachęcające ich do wymiany obligacji greckich na papiery dłużne o wartości niższej o połowę. Ponadto na szczycie strefy euro w Brukseli 27 października uzgodniono redukcję długu Grecji o 100 mld euro, przy czym posiadacze greckich obligacji ponieśliby 50-procentowe straty.

Przyznanie dodatkowych środków przy jednoczesnej redukcji długu uzależnione jest jednak od wdrożenia ostrego programu oszczędnościowego obejmującego cięcia w wydatkach budżetowych, w tym płac i emerytur, oraz zwolnienia z pracy osób zatrudnionych w sferze budżetowej. Na skutek wymuszonych na Grecji tzw. działań naprawczych już obecnie realne dochody z pracy i emerytury obniżyły się o 30-50 proc., a około 40 proc. Greków całe dochody przeznacza jedynie na zaspokojenie elementarnych potrzeb.

Decyzja premiera o przeprowadzeniu referendum wywołała sprzeciw wśród części jego partyjnych kolegów. Grupa posłów z rządzącej partii PASOK zażądała dymisji premiera uważając, że zorganizowanie referendum zagrozi realizacji nowej umowy z UE. W związku z tym na 3 listopada zostało zwołane posiedzenie parlamentu na którym zostanie poddany pod głosowanie wniosek o wotum nieufności dla rządu premiera Papandreu. Jeśli dojdzie do głosowanie upadek rządu jest bardzo prawdopodobny, zważywszy, że PASOK posiada minimalną większość 153 deputowanych w 300-osobowym parlamencie.

Jak można było się spodziewać, nieoczekiwana decyzja greckiego premiera wywołała falę krytycznych komentarzy ze strony europejskich i światowych elit politycznych i finansowych. Francuski prezydent Nicolas Sarkozy i szefowa niemieckiego rządu Angela Merkel oświadczyli, że są zdecydowani na to, aby europejski plan ratowania Grecji wszedł w życie. W rozmowie telefonicznej doszli do porozumienia, że konieczne jest szybkie opracowanie tzw. mapy drogowej dotyczącej planu unijnego. Uzgodnili też, że 2 listopada, na dzień przed planowanym dwudniowym spotkaniem grupy G20 w Cannes, ma się odbyć robocze spotkanie z udziałem premiera Grecji i szefowej Międzynarodowego Fundusz Walutowego Christine Lagarde. Krytycznie wobec propozycji Papandreu wypowiadają się też niektórzy niemieccy politycy. Szef frakcji liberalnej partii FDP, koalicyjnego partnera w rządzie Angeli Merkel, Rainer Brüderle stwierdził, iż jest zirytowany inicjatywą greckiego premiera, którą określił jako bardzo zadziwiającą. Jego zdaniem, Grecja zbankrutuje w przypadku odrzucenia planu wsparcia finansowego. Podobną opinię wyraził prezes Banku Światowego Robert Zoellick, określając propozycję referendum mianem gry hazardowej, która tylko zwiększy poczucie niepewności na rynkach finansowych i doprowadzi do chaosu.