Agnieszka Wi¶niewska: „Ch³opi” kontra „Ch³opki”
[2023-11-29 20:51:25]
![]() W kinach ju¿ graj± film Ch³opi, animacjê, która jest polskim kandydatem do Oscara. Film ten jest reklamowany jako dzie³o twórców Twojego Vincenta, duetu re¿yserskiego DK Welchman i Hugh Welchmana. No niestety, dla mnie to by³a raczej antyzachêta. Twój Vincent to film w ca³o¶ci namalowany. Zaanga¿owano do niego masê malarzy, którzy odtworzyli na ekranie obraz w formie animowanej. Masa godzin pracy. Masa detali. Po nic. Tamten film by³ o malarzu, wiêc w stylu jego obrazów opowiedziano o nim, ale opowie¶ci w tym nie by³o ¿adnej. Pamiêtam, jak zobaczy³am pierwsz± zapowied¼ filmu Ch³opi i podzieli³am siê z zespo³em na mejlu: patrzcie, Ch³opów krêc±, ciekawe, jak wyjdzie. Mój redakcyjny kolega Kuba Majmurek za¿artowa³ wtedy, ¿e mo¿e skupi± siê na opisach przyrody. Nic z tych rzeczy. Skupili siê za to na cepelii. Sk±d j± wziêli? Nie pamiêtam tego w±tku u Reymonta. Filmowi Ch³opi to historia Jagny. Ona jest centraln± postaci± filmu. M³oda kobieta, któr± matka wydaje za starego Borynê, choæ Jagna ewidentnie zapatrzona jest w m³odego Borynê, czyli Antka. Ale m³ody Boryna ma ju¿ ¿onê i rodzinê. Do tego mieszka z t± rodzin± w domu ojca. Chcia³by byæ ju¿ na swoim, ale ojciec nie chce mu daæ ziemi. Jagna wychodzi za Borynê. Romansuje z Antkiem. Dzieci starego Boryny s± wkurzone. Jagna jest w Ch³opach postaci± centraln±, ale nie sprawcz±. M³oda dziewczyna, piêkna, za czasów panieñskich lubi robiæ wycinanki. Po ¶lubie w sumie te¿. Nie widzimy, ¿eby poza wycinaniem ptaszków z kolorowego papieru cokolwiek robi³a w domu. Tak, jest wydana za m±¿, choæ nie kocha Boryny. Tak, ca³a wie¶ o niej plotkuje, nawet zanim widzimy, ¿eby by³o o czym w ogóle gadaæ. Jagna jest gwa³cona, a wioska gada po k±tach, ¿e siê puszcza. Obrzydliwo¶æ. Zostaje wygnana ze wsi – nie spojlujê wiele, bo wszyscy, nawet je¶li nie czytali¶my, to wiemy, ¿e Jagnê na gnoju ze wsi wywie¼li. W filmie ten gnój nie jest jednak obrzydliwy i ¶mierdz±cy, ale artystycznie przerobiony na ³adny obrazek. No i w³a¶nie w tej ³adno¶ci obrazka tkwi kompletny bezsens ca³ego filmowego projektu Ch³opi. W czasie kiedy film wchodzi do kin, w ksiêgarniach rekordy popularno¶ci bije ksi±¿ka Joanny Kuciel-Frydryszak Ch³opki. I serio rozumiem, ¿e twórcy tej ksi±¿ki nie znali, ale jednak parêna¶cie ksi±¿ek o historii ludowej ju¿ powsta³o. Maciek Kryñski po festiwalu w Gdyni napisa³ bardzo s³usznie: „Ch³opi odwracaj± siê jednak ostentacyjnie od wszystkiego, co aktualne, ¿ywe i interesuj±ce. Twórcy poprzestali chyba na lekturze tekstu ¼ród³owego, nie otwieraj±c nawet g³o¶nych ostatnio Ch³opek, nie mówi±c o innych pozycjach tzw. zwrotu ludowego w polskiej historiografii”. Polecam wam wszystko, co Maciek napisa³ o filmie, bo szybko skonfrontowa³ te dwa teksty kultury, o których ja dzi¶ piszê. Ch³opki Kuciel-Frydryszak to opowie¶æ o naszych babkach. Mojej te¿. Moja babcia skoñczy³a trzy klasy podstawówki, bo potem musia³a zostaæ w domu i opiekowaæ siê rodzeñstwem. Moja babcia nigdy pó¼niej nie nauczy³a siê bardzo p³ynnie czytaæ, ale gazety, które le¿a³y w domu, powoli czyta³a. Mieszka³am z ni± wiele lat, pod koniec jej ¿ycia. Mia³y¶my zwyczaj siadania razem przy stole i gadania. Ja jej opowiada³am, co by³o w szkole. Ona mi, co w domu siê dzia³o. Rzadko wraca³a do opowie¶ci z m³odo¶ci. Jak opowiada³a, to by³y to opowie¶ci o ciê¿kiej pracy, wychowaniu dzieci, o tym, ¿e w pole trzeba by³o i¶æ, ¿e Ko¶ció³ by³ pazerny. Ze szcz±tkowych informacji odtworzy³am sobie, ¿e babcia straci³a kilkoro dzieci, które zmar³y jako maluszki. Dziêki wielu latom rozmów z babci± ksi±¿ka Kuciel-Frydryszak mnie nie zaskoczy³a. Ale wiem, ¿e dla wielu m³odych ludzi bywa odkrywcza. A dla starszych bywa rado¶ci±, ¿e kto¶ wreszcie te historie naszych babæ opowiedzia³. Nic, ale to nic z tej wiedzy nie ma w filmie Ch³opi. Jagna wymalowana jak obrazek, wszystkie ch³opki we wsi ca³e dnie chodz± w koralach, Boryna z wójtem siadaj± do kolacji, jedz± se te kartofle ka¿dy ze swojej miski i popijaj± mlekiem, jakby to by³ jaki¶ rarytas, a nie smutna codzienno¶æ biedy. Je¶li ca³o¶æ tego filmu zosta³a najpierw nagrana z aktorami – a zosta³a – a potem przerysowana, to naprawdê nie da³o siê znale¼æ jakich¶ bardziej adekwatnych przedmiotów, zamiast odtwarzaæ kieliszki z Ikei czy innego sklepu? Po co w ogóle ten film jest malowany? Przecie¿ formê dostosowujesz do opowie¶ci. W Twoim Vincencie usprawiedliwiam, by³a opowie¶æ o malarzu. Tutaj siêgniêto po obrazy z malarstwa np. Che³moñskiego. Rozpoznacie je natychmiast. Ale nawet Che³moñski by³ brudniejszy ni¿ ta rysunkowa sielanka Ch³opów. Film Ch³opi nie ma sensu. Pod pretekstem adaptacji powie¶ci Reymonta siêgniêto po znane obrazy i skupiono siê na kobiecie, bo dzi¶ tak wypada. Ale nic tam nie trzyma siê kupy. Powie¶ci Reymonta nie odczytano w ¿aden nowy, ciekawy sposób. Che³moñskiego wykorzystano przypadkowo – tu ¿urawie, tam kuropatwy, nagle wje¿d¿a Czesz±ca siê W³adys³awa ¦lewiñskiego, a tu mo¿e Fa³at Z chrustem. Tylko czy to jest film, czy quiz na rozpoznanie motywów malarskich? I jeszcze ta Jagna jako postaæ pierwszoplanowa… To ju¿ Hanka, ¿ona Antka, która przejmuje ogarnianie rodziny, jest mocniejsz± postaci±. W momencie kiedy znamy ju¿ Ludow± historiê Polski Adama Leszczyñskiego, ksi±¿ki Alicji Urbanik-Kopeæ, wszystkie opowie¶ci o pañszczy¼nie, robienie takich Ch³opów i zachwycanie siê tym, ¿e jakie to niesamowite, ¿e tyle ludzi namalowa³o tyle kadrów, jest bzdur±. To nawet nie jest skansen, bo w skansenie s± chocia¿ prawdziwe przedmioty, które jeszcze pachn± drewnem i brudem. Polecam wizytê w Muzeum Etnograficznym, w sali z grabiami i cepami. Film Ch³opi to wielkie zmy¶lenie udaj±ce nowoczesne odczytanie klasyki. Nie dajcie siê nabraæ. Przeczytajcie Ch³opki. |
- Blog Rados³awa S. Czarneckiego: Mury, militaryzacja, wsobno¶æ.
- Blog Rados³awa S. Czarneckiego: Manichejczycy i hipsterzy
- Pod pr±d!: Spowied¼ Millera
- Blog Rados³awa S. Czarneckiego: Wolno¶æ wilków oznacza ¶mieræ owiec
- Blog Rados³awa S. Czarneckiego: Czy Indie uprawiaj± terroryzm ?
- 76 LAT KATASTROFY - ZATRZYMAÆ LUDOBÓJSTWO W STREFIE GAZY!
- Warszawa, plac Zamkowy
- 12 maja (niedziela), godz. 13.00
- Socialists/communists in Krakow?
- Krakow
- Poszukujê
- Partia lewicowa na symulatorze politycznym
- Discord
- Teraz
- Historia Czerwona
- Discord Sejm RP
- Polska
- Teraz
- Szukam ksi±¿ki
- Poszukujê ksi±¿ek
- "PPS dlaczego siê nie uda³o" - kupiê!!!
- Lca
- Podpisz apel przeciwko wprowadzeniu klauzuli sumienia w aptekach
- https://naszademokracja.pl/petitions/stop-bezprawnemu-ograniczaniu-dostepu-do-antykoncepcji-1
8 wrze¶nia:
1835 - Urodzi³ siê Émile Combes, polityk francuski, 1902-1905 premier, przewodnicz±cy radykalnej lewicy republikañskiej, antykleryka³; doprowadzi³ do zerwania konkordatu i usuniêcia religii ze szkó³.
1905 - W Warszawie na stokach Cytadeli powieszono Marcina Kasprzaka - dzia³acz II Proletariatu, PPS i SDKPiL - bohatera ruchu robotniczego.
1927 - Publicysta i pisarz Tadeusz Do³êga-Mostowicz zosta³ ciê¿ko pobity na ulicy przez sanacyjnych bojówkarzy, a nastêpnie wywieziony na skraj lasu pod Warszaw± i tam wrzucony nieprzytomny do glinianki. ¯ycie uratowa³ mu przypadkowy ¶wiadek.
1941 - Urodzi³ siê Bernie Sanders, lewicowy amerykañski polityk.
1981 - Z inicjatywy ostrowskich delegatów na I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ Solidarno¶æ uchwalono Pos³anie do ludzi pracy Europy Wschodniej.
1990 - W Estonii za³o¿ono Partiê Socjaldemokratyczn±.
1996 - Japonia: 90% spo¶ród g³osuj±cych w referendum na Okinawie opowiedzia³o siê za redukcj± amerykañskiej obecno¶ci wojskowej na tej wyspie.
?