Dominiczak: Niegrzeczne dzieci

[2007-05-10 15:24:45]

Dorośli zawsze narzekali na dzieci. Skargi takie starsze są nawet niż Cyceron. Znajdujemy je wśród najdawniejszych zabytków piśmiennictwa – na sumeryjskich tabliczkach z pismem klinowym. Czytamy o nich w literaturze i traktatach pedagogicznych wszystkich czasów. Warto to sobie uświadomić, gdy słyszymy histeryczne wezwania do wprowadzenia godziny policyjnej i innych form zaostrzonej dyscypliny wobec dzieci. Warto o tym pamiętać tym bardziej, że alarmistyczne doniesienia o powszechnej demoralizacji i brutalizacji młodzieży to wierutna bzdura – jedna z wielu powtarzanych przez żądne sensacji, „stabloidyzowane” media oraz przez autorytarne władze, poszukujące gdzie się tylko da pretekstu do „dokręcenia śruby”. Presja zmasowanej propagandy jest tak silna, że uwierzyły w nią same dzieci – zarówno te wykolejone, jak i te w przededniu wykolejenia. Uwierzyły i w większości poparły niczym nieuzasadnione ograniczenia własnej wolności. Czy sam ten fakt nie powinien dawać do myślenia? Co właściwie sprawia, że młodzi ludzie, którzy podobno nie myślą o niczym innym, jak o napadach, narkotykach i seksie, tak potulnie, czy wręcz z entuzjazmem, przyjmują zapowiadane restrykcje?

Z pewnością nie jest to przejaw demoralizacji. Prawda jest wręcz odwrotna. Dzisiejsze dzieci godzą się niemal na wszystko, gdyż są w przeważającej części nienaturalnie posłuszne, karne, uległe i bezwolne. Współczesne dzieci nawet nie mają zamiaru na serio przeciwstawić się rodzicom i innym dorosłym. Dzieci myślą to samo, co rodzice, wyznają te same wartości i mają te same cele życiowe: założenie rodziny, zarabianie pieniędzy i karierę w dużej firmie. Zjawisko to z niemałym zdumieniem odkryli niedawno socjolodzy (w Polsce najpierw Barbara Fatyga) – sami przecież w większości ukształtowani w epoce nasilonego konfliktu pokoleń, gdy młodym ludziom marzyły się rewolucje i lepszy świat. Dzisiejsze dzieci dobrze wiedzą, że to szkodliwe mrzonki, rozumieją także, że konflikty z dorosłymi ani trochę im się nie opłacają. To konformiści. W kapitalizmie czują się jak ryby w wodzie i ani im w głowie kwestionować jego dogmaty, o których naucza telewizja. Kupują to, co wskażą im reklamodawcy, podziwiają tych, których każe się im podziwiać, i wybierają zalecany przez media styl życia. Jak nikt przyczyniają się do wzrostu produktu narodowego.

Rzecz jasna istnieje mała – zadziwiająco mała – grupa nonkonformistów, dzieci mniej grzecznych, a czasem nawet wchodzących w konflikt z prawem. Według policyjnych statystyk, w grupie wiekowej od 13 do 17 lat jest ich około 1,5 do 2%, a w grupie poniżej 13 roku życia – podobno szczególnie zagrożonej demoralizacją – poniżej procenta. Ze względu na tę grupkę minister oświaty chce zakazać przebywania poza domem po godzinie dziesiątej wieczorem 99% dzieci, które dotąd pozostają w nim zupełnie dobrowolnie, co rzecz jasna szczególnie niepokoi miłującego porządek polityka. Odtąd będą siedzieć w domu przymusowo, choć wyniki badań wskazują niemal jednoznacznie, że młodociani kryminaliści i zwykłe łobuziaki grasują zwykle nie w nocy, ale w godzinach popołudniowych, zaraz po lekcjach. O tej samej porze dzieci padają najczęściej ofiarą przestępstw dokonywanych przez dorosłych.

Przestępczość wśród młodzieży rzeczywiście wzrosła w pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych, ale w zdecydowanie mniejszym stopniu niż wśród dorosłych, a przecież nikt nie proponuje, by tym ostatnim zakazać wychodzenia z domu lub z pracy w godzinach największego zagrożenia przestępczością. Zakaz ma objąć Bogu ducha winnych młodocianych, choć od początku obecnej dekady obserwuje się niewielki, ale wyraźny spadek przestępczości w tej grupie wiekowej, a przestępczość nieletnich jest w Polsce w ogóle niewielka w porównaniu z większością krajów europejskich.

Wszystko, co powiedziano wyżej, nie oznacza, że sytuacja nie może się poprawić, a przestępczość i agresja wśród młodych ludzi nie może być mniejsza niż dotąd. Może i powinna. Tego zbożnego celu nie osiągnie się jednak metodami państwa policyjnego. Wiemy to z całą pewnością z doświadczeń własnych i z doświadczeń innych krajów, które mają w tej dziedzinie pewne sukcesy. Z tych samych doświadczeń, a także z dorobku nauk społecznych czerpać możemy pomysły działań, które nie są po prostu ekspresją dominujących postaw i autorytarnych charakterów. Oto, w największym skrócie, kilka z nich, o których w Polsce słyszymy zastanawiająco rzadko.

Ze sprawozdania VIII Kongresu ONZ poświęconego prewencji przestępczości, w tym przestępczości wśród młodzieży, dowiadujemy się, że główną jej przyczyną jest bieda i wykluczenie. W młodych ludziach z ubogich rodzin, obserwujących swoich rówieśników zajeżdżających do szkoły limuzynami, szastającymi pieniędzmi, wyjeżdżającymi na zagraniczne wycieczki itp., itd., musi się rodzić agresja. Jeśli nie kierują jej na bogatszych kolegów, to wyładowują ją na innych, czasem jeszcze biedniejszych lub słabszych.

Skrajnych nierówności majątkowych nie ukryje się pod mundurkiem ani w żaden inny sposób. Jedynym sposobem na zmniejszenie powstającej w ten sposób agresji jest rzeczywiste zmniejszenie przepaści majątkowej – ograniczenie biedy i przeciwdziałanie propagandzie sukcesu finansowego jako głównego źródła poczucia wartości. To trudne, ale możliwe. Łatwo się o tym przekonać na przykładzie krajów bardziej egalitarnych.

Skuteczne przeciwdziałanie przestępczości młodzieży, tak jak w przypadku każdego innego problemu, nie może opierać się na wyssanych z palca teoriach – musi odnosić się do rzeczywistych badań. Jak już wspomnieliśmy wyżej, wbrew temu, w co wierzy minister edukacji, do większości napadów, kradzieży i chuligańskich wybryków popełnianych przez osoby nieletnie dochodzi w godzinach popołudniowych, gdy młodzi ludzie pozostawieni są sami sobie.

Odkrycie tego faktu już w latach dziewięćdziesiątych spowodowało, że w wielu miastach amerykańskich, w których wprowadzono dawniej godzinę policyjną dla młodzieży, zaniechano jej egzekwowania. Stworzono za to rozbudowaną sieć instytucji opiekuńczo-kulturalnych, wolnościowych i atrakcyjnych, wyposażonych w komputery, filmoteki i instrumenty muzyczne.

Zdaniem wielu specjalistów to właśnie działalności tych placówek, w których wielu młodych ludzi chętnie spędzało popołudnia, przypisać należy spadek przestępczości wśród nowojorskiej młodzieży. W Polsce – jakżeby inaczej – wierzy się raczej w nasilenie policyjnych represji.

Nie bez winy jest także system oświaty. Szkoły średnie, a zwłaszcza licea, jawią się części młodzieży raczej jako przechowalnia niż miejsce, gdzie naprawdę można się czegoś nauczyć. Szkoły, gdzie dorastający młodzi ludzie traktowani są jak dzieci, są źródłem frustracji, która rodzi agresję i petryfikuje infantylne postawy. Czy do programów nauczania w liceach – zamiast powtarzania w rozszerzonej formie tego, czego naucza się w szkole podstawowej i w gimnazjum – nie lepiej byłoby wprowadzić podstaw dyscyplin akademickich: medycyny, psychologii, socjologii, prawa, filozofii i innych?

Potraktowani niemal jak ludzie dorośli uczniowie, a przynajmniej pewna ich część, faktycznie szybciej staliby się dorośli. Zyskaliby także poczucie sensu, motywację do nauki i bardziej racjonalną podstawę wyboru kierunku studiów, które rozpoczynaliby z niemałą już wiedzą z wybranej dziedziny.

No i wreszcie sprawa religii, nie do pominięcia na łamach Bez Dogmatu. Wiara religijna jest w dzisiejszej Polsce nadal dość powszechna, ale słaba i płytka. Prawie nikt w życiu prywatnym nie kieruje się już wskazaniami moralnymi Kościoła. Co do tego trudno mieć wątpliwości. Jednocześnie religia w dalszym ciągu traktowana jest jako jedyne źródło wartości i jedyne uzasadnienie moralności. Taka pedagogika nie może być skuteczna!

Powinien to rozumieć nawet minister edukacji. Może zresztą rozumie? Ale przecież, jako się rzekło, w całej tej kampanii chodzi tylko o pretekst, żeby jeszcze bardziej „dokręcić śrubę”. A do tego religia, taka jaka jest naprawdę, nadaje się najlepiej.

Andrzej Dominczak


Tekst pochodzi z kwartalnika "Bez Dogmatu".

drukuj poleć znajomym poprzedni tekst następny tekst zobacz komentarze


lewica.pl w telefonie

Czytaj nasze teksty za pośrednictwem aplikacji LewicaPL dla Androida:


blogi - ostatnie wpisy


co? gdzie? kiedy?

Media i manipulacja
Wrocław, Przejście Garncarskie 2
29.01.2020
Praca: przekleństwo, przywilej, konieczność czy koniec pracy?
Warszawa, Centrum Konferencyjne Kopernika, ul. Kopernika 30
25 stycznia (sobota), godz. 10.00-16.30
Warszawa Róży Luksemburg. Spacer w 101. rocznicę śmierci Róży
Warszawa, pl. Konstytucji
19 stycznia (niedziela), godz. 11.00
Discord Sejm RP
Polska
Teraz
Szukam książki
Poszukuję książek
"PPS dlaczego się nie udało" - kupię!!!
Lca
Podpisz apel przeciwko wprowadzeniu klauzuli sumienia w aptekach
https://naszademokracja.pl/petitions/stop-bezprawnemu-ograniczaniu-dostepu-do-antykoncepcji-1
Szukam muzyków, realizatorów dźwięku do wspólnego projektu.
wszędzie
zawsze
Petycja o opodatkowaniu księży

Więcej ogłoszeń...


kalendarium

23 stycznia:

1793 - Konwencja podziałowa rosyjsko-pruska w Petersburgu w sprawie II rozbioru Polski, motywowana szerzeniem się "zarazy jakobińskiej".

1873 - W Błażkowej urodził się Karol Irzykowski, prozaik, dramaturg, krytyk literacki, teoretyk filmu, współpracownik "Robotnika".

1891 - W Ales na Sardynii urodził się Antonio Gramsci działacz robotniczy, teoretyk marksizmu, filozof.

1898 - W Rydze urodził się Siergiej Eisenstein, wybitny radziecki reżyser, scenarzysta, montażysta, operator filmowy, scenograf filmowy i teatralny oraz teoretyk filmu.

1940 - NKWD aresztowała we Lwowie grupę lewicowych pisarzy polskich, m.in. Władysława Broniewskiego, Aleksandra Wata, Tadeusza Peipera i Anatola Sterna.

1998 - W wyniku poparzeń zmarł Alfredo Ormando, włoski pisarz, który podpalił się na Placu św. Piotra w Watykanie w proteście przeciwko postawie i polityce Kościoła katolickiego wobec chrześcijan o orientacji homoseksualnej.

2002 - W Paryżu zmarł Pierre Bourdieu, wybitny francuski socjolog, twórca teorii władzy symbolicznej.

2003 - Została zarejestrowana Demokratyczna Partia Lewicy.

2007 - W Warszawie zmarł Ryszard Kapuściński, wybitny reportażysta, dziennikarz, publicysta, poeta i fotografik.

2014 - Catherine Samba-Panza jako pierwsza kobieta w historii kraju przejęła obowiązki prezydenta Republiki Środkowoafrykańskiej.


 
Lewica.pl na Facebooku