Tomasz Florczyk: Opowiadanie historii

[2014-11-25 09:50:09]

Nie ma żadnych szans, żeby spróbować obejrzeć, ocenić, zrecenzować Kompletną historię wszechświata ze szczególnym uwzględnieniem Polski, stosując jakieś normalne kryteria. Na szczęście Ha!art przyzwyczaił nas do tego, żeby pojęcie tego, co normalne w literaturze traktować z należytą rezerwą; tak też z radością czynię, informując Państwa: proszę przyjrzeć się łaskawie tej nowej propozycji i potraktować ją dokładnie tak, jak Państwo chcecie. To naprawdę bez znaczenia, bo książka podpisana przez Pawła Jarodzkiego broni się znakomicie jako zbiór anarchistycznych rysunków i szablonów rodem z Pomarańczowej Alternatywy (z którą zresztą autor miał całkiem sporo wspólnego), jako fanzinowe archiwalia (dające kupę radości tym, którzy pamiętają choćby „Przegięcie pały”), jako przezabawny zbiór anegdot i żartów (czyli jednak bardziej literacko), wreszcie – jako komiks.

„Dzieło totalne” Pawła Jarodzkiego w tej samej mierze jest komiksem, co nim nie jest. Ta bełkotliwa nieco teza wymaga pewnie wyjaśnienia, choćby dla porządku. Już bowiem widzę oczyma wyobraźni, jak za sto lat tłum krytyków, historyków sztuki, historyków kultury i literaturoznawców obradujących na konferencjach i seminariach poświęconych twórczości Jarodzkiego, spiera się, kłóci, obrzuca inwektywami po to, by dowieść jedynie słusznej racji. No to proszę się nie martwić, jako się rzekło: racja nie jest tu ani jedyna, ani słuszna.

Komiksowość książki, która leży przede mną na biurku, i mimo krótkiego z nią obcowania, nosi ślady wielokrotnej lektury, zasadza się właściwie na zaproponowanym przez autora tytule. Sam Jarodzki w wywiadzie udzielonym Jakubowi Woynarowskiemu, twierdzi słusznie „tytuł samej książki został oczywiście sformułowany na wyrost”. Pewnie, ze tak. Co nie znaczy, że ta „Kompletna historia wszechświata ze szczególnym uwzględnieniem Polski” nie ma dość wyraźnie zarysowanej fabuły. Można by się przyczepić, że epickość tekstu i obrazów jest tu trochę poklejona, trochę połatana i szyta bez brania miary. Ale z drugiej strony – całość wynika z warsztatu collage’u, patchworku, czy też – by to jeszcze uwspółcześnić – z kultury remiksu, w tym przypadku – autoremiksu. Technika rysunkowej didżejki, oksymoronicznie punkowej z ducha, ładnie wpisuje się w kontekst tego przedziwnego wydawnictwa. No bo co my tu mamy? Lata osiemdziesiąte potraktowane jako rysunkowy przewodnik, z tekstem iście Mrożkowym i rysowanymi jedną kreską, jak kolorowanki dla dzieci (ten motyw pojawia się też później) ludzko-zwierzęcymi groteskowymi postaciami. Achronologicznie wprowadzoną, gęstą ornamentykę obrazków komentujących „historię sztuki na planecie Ziemia”. Dalej – klasyczny, jednostronicowy komiks nawiązujący do motywu Kapitana Klossa mordującego sekretarzy partii ZSRR. Potem - funkcjonujące jak pojedyncze żarty, które spokojnie wpisują się w konwencję cyklicznych rysunkowych felietonów (szydzące na przykład z dyskusji o koronie godła, to taki spór sprzed 25 lat, jeśli Państwo nie pamiętacie). Konwencji i pomysłów faktycznie jest mnóstwo, ale w tym szaleństwie i chaosie jest metoda!! Na przykład kapitalny zestaw kilkunastu portretów uczestników jakiejś zapewne nudnej konferencji czy kongresu wypowiadających się zgodnym chórem co do braku wiedzy na zadane pytanie jest lapidarnym podsumowaniem atrakcyjności takich spotkań, ale też pewnie można ją traktować w szerszym kontekście. Z kolei liczne szablony, przeznaczone jakby wprost na mury polskich ulic, utrzymane w konwencji lat osiemdziesiątych, to ewidentne przywołanie alternatywnego ducha trzeciego obiegu w tamtym czasie. I tak naprawdę można by wymieniać w nieskończoność…

Połączenie różnych tych typów, rodzajów obrazkowego widzenia świata w jedną całość zaowocowało tu, jak już mówiłem, stworzeniem opowieści. Niespójnej, poszarpanej, nerwowej, chronologicznie niedoskonałej. No ale też taki jest temat, bo napisanie historii całego wszechświata, ale jednak Polski… no nie było to proste!

„Lubię opowiadać historie…” – mówi Jarodzki. To widać. Widać też, że umie to robić, chociaż odbiorca nie ma bardzo łatwego zadania. Ale ostatecznie nie obiecuje tego ani autor ani wydawca.

Paweł Jarodzki, Kompletna historia wszechświata ze szczególnym uwzględnieniem Polski, Korporacja Ha!art, Kraków 2014

Tomasz Florczyk














drukuj poleć znajomym poprzedni tekst następny tekst zobacz komentarze


lewica.pl w telefonie

Czytaj nasze teksty za pośrednictwem aplikacji LewicaPL dla Androida:



Partia lewicowa na symulatorze politycznym
Discord
Teraz
Historia Czerwona
Komintern (SH)
Discord Sejm RP
Polska
Teraz
Szukam książki
Poszukuję książek
"PPS dlaczego się nie udało" - kupię!!!
Lca
Podpisz apel przeciwko wprowadzeniu klauzuli sumienia w aptekach
https://naszademokracja.pl/petitions/stop-bezprawnemu-ograniczaniu-dostepu-do-antykoncepcji-1
Szukam muzyków, realizatorów dźwięku do wspólnego projektu.
wszędzie
zawsze
Petycja o opodatkowaniu księży

Więcej ogłoszeń...


28 czerwca:

1712 - W Genewie urodził się Jan Jakub Rousseau, pisarz, filozof i pedagog, twórca koncepcji swobodnego wychowania.

1878 - W Maziarni k. Chełma urodził się Stanisław Brzozowski, polski filozof, pisarz, publicysta, krytyk teatralny i literacki; zwolennik materializmu dziejowego, który wprowadził marksizm do myśli polskiej.

1883 - W Krakowie urodził się Bolesław Drobner, polityk PPS, w czasie wojny więziony przez władze radzieckie, po wojnie pierwszy polski prezydent Wrocławia, poseł.

1892 - Urodził się Edward H. Carr, brytyjski historyk, dziennikarz i teoretyk stosunków międzynarodowych. marksista.

1896 - W Argentynie powstała Partia Socjalistyczna (Partido Socialista).

1900 - Urodził się Leon Kruczkowski, pisarz i publicysta. W okresie międzywojennym działacz lewicowy. Autor "Dlaczego jestem socjalistą?". Po wojnie - w PZPR.

1919 - Została powołana Międzynarodowa Organizacja Pracy.

1924 - Powstało przedsiębiorstwo Polskie Lasy Państwowe.

1929 - W Poznaniu urodził się Alfred Miodowicz, hutnik, działacz związkowy, polityk, poseł na Sejm PRL IX kadencji.

1936 - Śmiercią samobójczą zmarł Aleksander Berkman, amerykański działacz anarchistyczny.

1937 - W Wiedniu zmarł Max Adler, wybitny działacz ruchu robotniczego, czołowy przedstawiciel austromarksizmu.

1937 - Na łamach „Robotnika” ukazała się deklaracja Legionu Młodych-Frakcji o zaprzestaniu działalności i przystąpieniu do PPS.

1942 - Wincenty Markowski został przedstawicielem Polskich Socjalistów w Politycznym Komitecie Porozumiewawczym.

1948 - Wykluczenie Jugosławii z Kominformu.

1950 - Sejm PRL przyjął ustawę o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli.

1960 - Władze Kuby dokonały konfiskaty i nacjonalizacji amerykańskich rafinerii ropy naftowej zlokalizowanych na jej terytorium.

1967 - Izrael zaanektował należacą do Jordanii i zamieszkaną przez Palestyńczyków wschodnią część Jerozolimy. Okupuje ją do dziś.

2009 - W wyniku wojskowego zamachu stanu w Hondurasie od władzy odsunięto lewicowego prezydenta Manuela Zelayę.

2013 - Na placu Taksim w Stambule rozpoczął się antyrządowy protest, który ogarnął w następnych dniach inne miasta i regiony Turcji.

2020 - Zmarł Mimi Soltysik, amerykański polityk i muzyk, współprzewodniczący Socjalistycznej Partii USA

2020 - Zmarła Shen Jilan, chińska polityczka, delegatka do Ogólnochińskiego Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych (1954–2020)


?
Lewica.pl na Facebooku