Przy okazji Euro 2012 jedna ze znanych marek sportowej odzieży znakomicie zilustrowała, czym jest patriotyzm.

Głowy co prawda odnaleziono, ale kobiece. A głów kobiecych nikt specjalnie nie ceni.

U kobiet od głów wyżej ceni się nogi.

Pozornie nogi wydają się ważnym atrybutem zawodnika piłki nożnej. Okazuje się jednak, że w wypadku kadry narodowej ważniejszy jest kolor włosów i oczu oraz patriotyczna naszywka (co znowu wyjątkowo celnie zauważyła wspomniana już marka sportowa). Przyszyta na gołe ciało kojarzy mi się ona z piętnem, więziennym tatuażem albo obozowym numerem. Ale to chore skojarzenia. Podobnie jak to z kurą w klatce.

"Puk puk" do drzwi. Dwie dziewczyny. Jedna rozmawia przez telefon, nie przestaje, gdy otwieram. Druga mówi:

- Dzień dobry, my próbujemy otworzyć drzwi obok, ale klucz jest chyba popsuty. Chciałyśmy zapytać, czy jest tu może jakiś pan, który mógłby nam pomóc?

Nie załapałam.

- No szukamy jakiegoś miłego pana, który zgodziłby się nam pomóc z tym zamkiem. Czy mieszka tu jakiś mężczyzna?

Już załapałam. Trochę mi zajęło, nim przypomniałam sobie, że w oficjalnym świecie panie nie potrafią poradzić sobie z usterką techniczną.

To mieszkanie stoi puste od dawna, pewnie to moje nowe sąsiadki – myślę. Wychodzę na klatkę i zaczynam gmerać przy zamku. Ta, co nie rozmawia przez telefon, natychmiast zabiera mi klucze i odwołuje z funkcji.

- Proszę zostawić, zadzwonimy po właściciela. Do widzenia.

Chyba poczuły się urażone. Albo, co gorsza, pomyślały, że uraziły mnie. Uraziły, to fakt, ale nie tym, czym myślą, że uraziły. Już wolę być Niekobiecym Babochłopem Pokracznym, niż Kobiecą Kobietą, której kobiecość polega na tym, że nie wolno jej tknąć rzeczy zepsutej, bo zamiast naprawić – popsuje. Popłoch, z jakim wyrwano mi klucze z dłoni wskazywał, że mają mnie za tę drugą. One tymczasem boją się chyba, że pomyślałam, jakoby mogły mnie brać za osobę do pomocy w sprawie, którą wolno zajmować się wyłącznie mężczyznom. Skandal, chamstwo i grzech. Jak ja to przeżyję? Chyba kupię sobie jakiś ciuch, najlepiej podkreślający te elementy sylwetki, które odróżniają mnie od mężczyzny. One tymczasem niech zapalą świeczki w świątyni różnicy seksualnej. Najlepiej za nas trzy.

Ale co ja sobie w ogóle myślałam? Że mogę się brać za tę wielce skomplikowaną, wymagającą niebywałych kompetencji robotę ekspertów? Albo że dwie młode kobiety zagadają do mnie jak człowiek do człowieka, zwłaszcza, że za chwilę będziemy mieszkać przez ścianę? Przecież ani panem nie jestem, ani tym bardziej miłym panem, ani w moim domu nie ma pana. Z czym do ludzi!

"Nie czytaj przy śniadaniu" - tego powinni uczyć już w podstawówce. A zwłaszcza nie czytaj gazet, bo robią się od tego wrzody i nadciśnienie.

Dzisiejszym sprawcą chorób jest felieton Pawła Smoleńskiego "Gumką myszką po Leninie". O tym, że nadmiar dekomunizacji prowadzi do absurdów, a także pozbawia Polaków dumy, jakiego smoka pokonali. Bo jak się smoka wygumkuje, to nic Polakom nie będzie przypominać, jacy byli kiedyś dzielni.

Mniejsza o główne przesłanie, tu idzie o wątek poboczny. Nawiasy właściwie. Bo Smoleński pisze tak: "Albo (czego dokonała ostatnio pewna młodziutka, sądząc z buzi, dziennikarka prawicowego portalu, oburącz korzystająca z przywileju późnego urodzenia, gdy odwaga tania, zaś rozsądek deficytowy): skoro premier Mazowiecki nie lubi PiS, wywlec mu trzeba teksty z początku lat 50., czyli z czasów, gdy dziennikarka, a nawet jej rodzice nie byli jeszcze w planach. Teksty dowiodą (najpewniej tak uważa młodziutka dziennikarka i starsi, którzy publikują jej teksty), że Mazowiecki nie lubi PiS z - by tak rzec - stalinowskich powodów". ("Gazeta Wyborcza" 26/4/2012)

Wyzywanie kogokolwiek - nawet dziennikarki a nie dziennikarza i nawet prawicowej a nie z "Gazety Wyborczej" - od "młodziutkich" to mniej więcej tak, jakbym ja napisała, że Smoleński pisze bzdury, bo jest już stary, umysł mu zniedołężniał, wyżywając się na młodszych koleżankach po fachu rekompensuje sobie niemoc innego rodzaju oraz, sądząc po buzi, obleśny z niego dziadyga.

Ani mi w głowie bronić prawicowych mediów. Kłopot w tym, że atak na kogoś ze względu na wiek niczym nie różni się od ataku ze względu na płeć czy kolor skóry. To ostatnie nazywa się rasizm, drugie seksizm, a pierwsze ageism.

Tych, którzy posługują się argumentami rasistowskimi, seksistowskimi czy ageistowskimi łączy deficyt argumentów merytorycznych oraz nader często resentyment. Zdania w rodzaju "co mi tu baba będzie gadać", "to gówniara feministka!" czy "młodzież to zawsze ma swój punkt widzenia" są paniczną reakcją na brak podporządkowania feudalnym zasadom pierwszeństwa. Widać panowie z pokolenia Pawła Smoleńskiego przyzwyczajeni są, że pierwszeństwo im się należy z racji płci, wieku, stopnia, pensji, celebryctwa lub prestiżu. Wszystkiego, tylko nie argumentów. Żądając posłuchu dla starszych Smoleński spalił słuszną skądinąd krytykę poczynań prawicowego medium.

Kluczem do zrozumienia wywodu cytowanego dziennikarza jest zdanie o "przywileju późnego urodzenia, gdy odwaga tania, zaś rozsądek deficytowy". I tu wracamy (jednak!) do głównego wątku komentowanego felietonu. Wygląda na to, że Paweł Smoleński życzyłby sobie pomnika opozycjonisty. Sam z chęcią by do niego zapozował. I choć takim pomnikiem jest instytucja, w której pracuje, on chyba pragnie pomnika ze spiżu, pod którym wycieczki szkolne będą składać kwiaty i popadać w zadumę, jacy to kiedyś Polacy odważni byli i mądrzy.

Zarzut kombatanctwa brzmi także ageistowsko, ale tylko z pozoru. Kombatanckie gadanie (kto ile razy dostał jajkiem lub kamieniem, kto organizował jaką demonstrację, kogo zamknęli na 48, kto miał w domu rewizję, czyich rodziców odwiedziła policja, pod czyim domem stoi samochód, kto ma telefon na podsłuchu, kto został pobity w radiowozie itd.) obecne jest we wszystkich środowiskach opozycyjnych bez względu na średnią wiekową. Założę się, że kiedy Smoleński angażował się w opozycję, nieraz od starszych wiekiem usłyszał, że jest młody i głupi. A nawet głupi, bo młody. I że w porównaniu z tym, co było w latach 30. ta jego walka to dziecięca zabawa. Ja to słyszałam, więc co dopiero on!

Do klasyki kombatanckich gadek z pewnością zaliczyć można te o wyzwiskach ze względu na wiek i bezpardonowym chamstwie mediów głównego nurtu. Smoleński może więc spać spokojnie, bo na pewno znajdzie się w sztambuchu. Choć niekoniecznie w tej rubryce, o której by marzył.

Piotrowi Kani, zastępcy komendanta powiatowego w Skarżysku-Kamiennej, który w Dzień Kobiet zadeklamował swoim pracownicom wiersz Kazimierza Przerwy-Tetmajera "Lubię, kiedy kobieta" (Gazeta Wyborcza 14/4/2012), ja z kolei dedykuję dwa utwory. Oba poetyckie, bo widać Piotr Kania na poezji się wyznaje.

Pierwszy to wiersz Stanisławy Masta-Wihajsterówny "Lubię, kiedy mężczyzna":

Lubię, kiedy mężczyzna
nie jest obleśnym dupkiem,
słownym lub dosłownym obmacywaczem,
ani ubranym w mundur pajacem,
co potrzebuje broni i pałki,
by wiedzieć, że żyje.

Drugi utwór to piosenka Pana Maleńczuka, z bohaterem której Mł. Insp. Kanię łączy przynajmniej nazwisko i praca w budżetówce.


Podejrzewam, że pierwsze dwa wersy ucieszą Młodszego Inspektora, ale "mężczyznę poznaje się po tym, jak kończy", o czym Piotr Kania jako znawca kobiet z pewnością wie najlepiej.

Poszukuję kontaktu do pewnej osoby. Nazwijmy tę osobę Klarą Kowalską. Dzwonię do firmy, w której pani Klara pracuje. Traf chciał, że w tej samej firmie pracuje także jej mąż. Telefon odbiera sekretarka.

- Pani Klara jest obecnie na urlopie, ale jest jej mąż. Poproszę go do telefonu. Chwileczkę.
- Nie! – ledwo udaje mi się utrzymać rozmówczynię przy słuchawce. - Ja szukam pani Klary, a nie jej męża. Czy mogłaby mi pani dać jej adres mailowy?
- A to na jedno wyjdzie, bo oni mają z mężem wspólnego maila. Proszę poczekać.

Adresem okazało się nazwisko. Jego.

Bywa, że podobnie rzecz ma się z telefonem komórkowym. Kobiety podają numer męża, bo swojego nie mają. W ten sposób mąż zawsze wie, kto (i co) do żony pisze, kto, kiedy do niej dzwoni. Czasem też, w jakiej sprawie.

Widziałam pary, w których obowiązuje niepisana umowa, że można czytać maile drugiej osoby i można grzebać w jej telefonie: bez pytania przeglądać smsy partnerki, zdjęcia w komórce partnera, listę połączeń.

Niedawno znajomy wylewnie przepraszał za swoją partnerkę, że tamta nie przyszła na imprezę. Ona co prawda o to nie prosiła, ale on czuje się za nią odpowiedzialny. Niczym rodzic za córkę, która ukradła ze sklepu batonik. Albo właściciel za sukę, która nasikała w cudzym salonie.

Znam kobiety, z którymi - odkąd mają partnerkę lub partnera (nie ma znaczenia, czy związek jest jedno- czy wielopłciowy) - nie sposób się spotkać. Umawiają się ze mną nawet nie wspominając, że tak naprawdę umawiają nas w trójkę. Nie pytają, czy propozycja spotkania dotyczy także ich partnerki lub partnera. Bez względu na to, na ile blisko ze sobą jesteśmy i na ile słabo znam się z osobą trzecią.

Często zaskakuje mnie fakt, że wraz z wejściem przyjaciółki w relację intymną, nasza relacja intymność traci. Wszystko, co mnie dotyczy, w tym informacje poufne i moje najbardziej sekretne zwierzenia – wiedza ta staje się udziałem jej partnerki lub partnera. Nie jestem pytana o zgodę na to, ale i nie ukrywa się tego przede mną. Za sprawą tej niepisanej zasady zostaję postawiona przed wyborem: albo mówisz coś nam obu/obojgu, albo żadnemu/żadnej z nas.

Tym, którzy zarzucą mi zgniły indywidualizm odpowiem dwoma argumentami:

1. Przeciwnie. Namawiam kobiety do budowania trwałych sojuszy nie tylko w relacji intymnej, ale także poza nią. Nie tylko z mężczyznami, ale także z kobietami. Namawiam kobiety do lojalności także tam, gdzie w grę nie wchodzi seks.

2. Obrona prawa do prywatności w związku nie stoi w sprzeczności z krytyką indywidualizmu. A brak prawa do prywatności nie oznacza wspólnoty równych podmiotów. Przeciwnie: wymuszanie na kobietach transparencji od wieków jest sposobem ich kontrolowania. Tym bardziej frustrujące, gdy przedmiotem tej swoistej inwigilacji staje się także osoba spoza związku, bo każdy element jej życia może być podany do wiadomości partnerce lub partnerowi przyjaciółki, koleżanki, współpracowniczki.

W życiu kobiet indywidualizm nie oznacza tego samego, co w przypadku mężczyzn, bo historia męskiego indywidualizmu jest inna - a przede wszystkim nieporównywalnie dłuższa - niż indywidualizmu kobiecego. Wymuszanie na kobietach wspólnotowości w obrębie pary w żaden sposób nie narusza obecnych struktur, przeciwnie. Powiela stary schemat, w którym kobiety uzależniają się od partnerów lub partnerek na wielu płaszczyznach. Do tego stopnia, że z czasem żadna sfera ich życia nie pozostaje poza związkiem, a osoba z pary wie o nich wszystko, co - jak wiemy niestety nie tylko z filmów - w przypadku konfliktu naraża kobiety na niebezpieczeństwo, że wiedza ta zostanie użyta przeciwko nim.

Struktury te narusza natomiast kobieca autonomia – w związkach czy poza nimi. Wspólnota da się pogodzić z kobiecą wolnością jedynie, gdy jest z wyboru, a nie z musu – narzuconego przez seksizm, heteronormę, patriotyzm, nacjonalizm, wyznanie, subkulturę czy środowiskowe kody. A także wtedy, gdy w jej obrębie wolno kobietom stawiać granice zgodnie z własnymi, indywidualnymi potrzebami.

We wszystkich wymienionych wyżej przykładach granice znikają. Życie kobiet staje się wspólną własnością, widokiem publicznym, dobrem uwspólnionym. Kobiet, które są w parze i na ołtarzu tejże pary zostawiają swoją autonomię. Ale, co gorsza, także kobiet, z którymi dotąd osoby sparowane się przyjaźniły.

W ostatni poniedziałek (26/3/2012) fundacja Bęc Zmiana zorganizowała dyskusję wokół tekstu Andrzeja Ledera "Kto nam zabrał tę rewolucję?" (KP nr29). Autor stawia ciekawą tezę, że wydarzenia lat 1939-1956 całkowicie przeorały strukturę polskiego społeczeństwa i ustanowiły jego nowy kształt, który trwa do dziś. Wszyscy jesteśmy dziećmi tamtego okresu, choć wypieramy ów fakt, bo ani wymordowanie Żydów (a wraz z nim drobnomieszczaństwa), ani oddanie chłopom ziemi na własność, ani pozbawienie potomków szlachty dominującej pozycji materialnej i symbolicznej nie należą do zjawisk, pod którymi ktoś chciałby się dziś z dumą podpisać. Rewolucja ta uczyniona została "nie naszymi rękami", lecz najpierw Niemców, potem Rosjan. W dodatku była wyjątkowo straszna, toteż - choć korzystają z jej efektów - klasa średnia i polskie elity odwracają od niej z niesmakiem głowę, w skutek czego mają kłopot z wytworzeniem zbiorowej tożsamości. Tyle o tekście Ledera.

Spierałabym się, czy oddanie chłopom ziemi i zdegradowanie przedwojennej klasy dominującej poczyniono wyłącznie "nie naszymi rękami". Spierałabym się, czy aby najważniejszym powodem kłopotów z tożsamością, o których pisze Leder, nie jest manifestacyjny antykomunizm, który polska sfera publiczna wymusza na wszystkich jej uczestniczkach i uczestnikach z delikatnością gumowej pałki. A co najważniejsze spierałabym się o stawianie w jednym rzędzie Zagłady i powojennej reformy rolnej. Co prawda Leder nie domaga się podobnej oceny tych zdarzeń, a wymienia je obok siebie jedynie dlatego, że oba miały porównywalny wpływ na zmiany w strukturze społecznej. Pomijając całkowitą nieprzystawalność obu wymienionych wydarzeń, zestawianie ich chcąc nie chcąc w jakimś stopniu reprodukuje jednak zrównywanie nazizmu i komunizmu. Być może wymagałoby więc dodatkowego komentarza.

Tak czy siak tekst jest bardzo ciekawy. Podczas dyskusji było jeszcze ciekawiej, choć niekoniecznie ciekawiej o to, co dla mnie byłoby ciekawe. Ciekawy człowiek został do niej zaproszony: Dariusz Gawin, zastępca dyrektora Muzeum Powstania Warszawskiego.

Od Gawina dowiedzieć można się było między innymi, że decyzja o Powstaniu Warszawskim została podjęta w imieniu nie tylko wszystkich warszawiaków, ale i wszystkich Polaków. A także że dzięki powstaniu wszyscy Polacy zostali pokrzepieni. Jeśli więc kogoś powstanie nie pokrzepiło - to już mój wtręt - znaczy że nieprawdziwy był z niego Polak. A właściwie jest, a nie był, bo powstanie za sprawą swojego muzeum pokrzepiać ma nas do dziś.

Najciekawiej zrobiło się jednak, gdy doszło do winy. Bo choć Leder podkreślał, że tekstu swego nie pisał z zamiarem czyszczenia sumień, padło hasło, że Polakom przydałoby się przepracowanie winy za udział w Zagładzie. Gawin - cytuję z pamięci - odparł:

- Zawsze gdy mowa o winie Polaków wobec Żydów zastanawia mnie, dlaczego nikt nie wzywa do poczucia winy wobec Polaków tych Żydów, którzy mieszkają w Alei Róż i Alei Wyzwolenia.

Spieszę wyjaśnić, że Aleja Róż to warszawska ulica, przy której po wojnie zakwaterowano rodziny osób pracujących w urzędach państwowych na wysokich stanowiskach, a Aleja Wyzwolenia - rodziny osób pracujących w urzędach państwowych na niskich stanowiskach.

Rozjaśniając nieco skrót myślowy Dariusza Gawina wychodzi na to, że odpowiednikiem udziału Polaków w Zagładzie jest udział Żydów w aparacie państwowym PRL.

Faktycznie mają Żydzi jaką winę przerabiać. Przed wojną byli wykluczeni z posad urzędniczych, możliwości pracy w budżetówce nie mieli. Po wojnie dano im równe prawa i za to Żydzi powinni przeprosić. A już skandalem jest, że ośmielili się z praw tych skorzystać.

Co prawda wiele osób, o których mówi Gawin, dawno Żydami nie było, ale szef Muzeum Powstania Warszawskiego wie przecież lepiej, kto Polak prawdziwy, a kto podrabiany.

Co prawda choćby nie wiem jak się postarać, nie dałoby się zmajstrować administracji PRL-u bez udziału polskich Polaków polskiego pochodzenia z rodowodem polskim do trzeciego pokolenia i certyfikatem narodu polskiego od Mieszka Pierwszego, ale na szczęście znalazło się wśród nich paru Żydów, więc jest na kogo zwalić. Bo przecież nie ulega kwestii, że żaden prawdziwy Polak nie tknąłby pracy zaoferowanej przez komunistów!

Po wypowiedzi Gawina nikt nawet nie zaszurał. Ani prowadząca spotkanie, ani ludzie na sali. Do mnie dotarło ze sporym opóźnieniem, co Gawin powiedział. Wyszłam wtedy, ale efektu bojkotu nie było, bo zajęło mi dobre 5 minut, żeby przyswoić, zmielić, zrozumieć. I pozostaje w tym szoku do dziś.

Leder pisał, że efektem wyparcia przez klasę średnią swojej historii założycielskiej jest dziwaczne przywiązanie tej klasy do odległego geograficznie i kulturowo Sushi. Ja jednak myślę, że efekt owego wyparcia mogliśmy zaobserwować właśnie na tym spotkaniu.

Klasa średnia, w której kapitałem i do której przepustką jest między innymi wysublimowany styl komunikacyjny, lubi zarazem uważać, że antysemityzm - którym oczywiście się brzydzi i od którego dystansuje - jest wtedy, gdy ktoś powie: "nie lubię Żydów", "bij Żyda", "Żydzi rządzą światem", albo "Żydzi to zło". Każdy ciut bardziej subtelny komunikat uznaje za dopuszczalny, a nazwanie go antysemickim - za "grubą przesadę".

Na grobie rodziców Adama Michnika nieznani sprawcy wygrawerowali gwiazdę Dawida powieszoną na szubienicy. Jako że cmentarz jest katolicki, sprawę komentuje rzecznik metropolity warszawskiego ksiądz prałat Rafał Markowski:
„To przejaw coraz poważniejszego problemu – braku szacunku wobec zmarłych i wobec żywych (...). Zjawisko niszczenia grobów, które nasiliło się w Polsce i innych krajach w ciągu ostatnich kilkunastu lat, jest zatrważające.” (Gazeta Wyborcza 21/3/2012)

Z równym powodzeniem można by rzec, że jest to przejaw obserwowanej dziś na artystycznych salonach Europy ekspansji rzeźbiarstwa w kamieniu. Albo że zwolennicy kary śmierci przez powieszenie postanowili w tak niecodzienny sposób przypomnieć swoje postulaty. Albo że jakiś Żyd chciał zamanifestować swoją tożsamość wybierając ku temu przypadkowe miejsce. Albo że na nagrobku pojawił się dziwny geometryczny wzór, być może symbol jakiejś nowej subkultury młodzieżowej.

Absolutnie nie można natomiast rzec, że jest to przejaw pewnego zjawiska, które bywało motorem takich – i nie tylko takich – czynów od wieków. Bywało, bo przecież nie bywa. Zjawiska, którego nazwy nie wymienię, bo poza przewrażliwionymi histeryczkami, które mają na jego punkcie obsesję, nikt o zdrowym rozsądku nazwy tej nie używa, a i pewnie ledwo co ją pamięta.

Słowo to słusznie znikło już ze szkolnych podręczników, encyklopedii, słowników. Polskich i katolickich na pewno, bo może i jest to problem "innych krajów", ale ani on Polaków, ani katolików. Słowo to, zdaje się, zaczynało się na literę „a”, w środku miało jakieś „semi”, a kończyło się tradycyjnie: yzmem.

Dziś rano w radiu Tok Fm na pytanie Dominiki Wielowieyskiej "Czy pani zdaniem kobiety w Polsce są dyskryminowane?" Danuta Wałęsa odpowiedziała:

- Raczej nie. Same stwarzamy takie pozory, się po prostu nakręcamy.

Zapytana o prawo do aborcji rzekła zaś:

- Jestem w 100% przeciw aborcji i nie chciałabym na ten temat rozmawiać, bo to jest poniżanie kobiet, które mają dzieci. (...)A macierzyństwo jest cudowne. (...) Aborcja, powiedzmy szczerze, to jest zabijanie człowieka. Ten zarodek, który jest to nie jest człowiek? Dla mnie to jest człowiek od momentu zapłodnienia. Nie oszukujmy się, to jest po prostu morderstwo. Która pani chce zamordować dziecko to niech go urodzi i niech go własnoręcznie zamorduje.

Dziś wieczorem ta sama Danuta Wałęsa została Człowiekiem Roku 2011 Radia Tok Fm. "Za największy wpływ na rzeczywistość".

Dotąd wydawało mi się, że zakaz aborcji w Polsce to robota Kościoła, a nie Danuty Wałęsy. Zwracam honor. Niewątpliwie wpływ ogromny: faktycznie przez cały rok 2011 zakaz ów obowiązywał. Podobnie jak przez ostatnie 19 lat. Kosztem życia, zdrowia i godności kobiet państwo chroni życie poczęte.

Ponieważ skrycie marzę o tej samej nagrodzie, ja chciałabym rozszerzyć ochronę dzieła bożego na życie wypoczęte. Zadowolę się Ludzikiem Roczku, bo gdzie mi tam do człowieka, skoro nie jestem ani mężczyzną, ani matką broniącą jak lwica człowieków potencjalnych. Po wysłuchaniu antyaborcyjnej tyrady Wałęsowej mój przyjaciel ze smutkiem powiedział: "Kościół nią mówi". Racja. Dziś kościelne brzuchomówstwo antyaborcyjne doczekało się nagrody od liberalnego medium.

Szanowny Panie,
Na okładce ostatniego numeru "Ale Historia!" - dodatku historycznego "Gazety Wyborczej", którego jest Pan redaktorem prowadzącym - widnieje plakat hitlerowskiej propagandy na temat Katynia. Zobaczywszy okładkę w kiosku byłam pewna, ze artykuł, który ona ilustruje, dotyczyć będzie ikonografii nazistowskich Niemiec, antysemityzmu w przekazie antyradzieckim, motywu "żydokomuny" w prasie niemieckiej po 1933 roku lub - szerzej - Europie przedwojennej, a więc także polskiej myśli nacjonalistycznej. Lub czegoś równie ważnego, co plakat ów może egzemplifikować.

Tymczasem okazało się, ze potraktował Pan ten plakat jako ilustracyjny. Niejako "neutralny". Oto dwóch radzieckich zbirów z Armii Czerwonej zabija polskiego oficera. Czyż nie tak właśnie było? - pomyśli czytelniczka lub czytelnik.

Czy nie zastanowiło Pana, że draby te podłe, co ręce mają po łokcie we krwi oraz radochę szelmowską z ludzkiej krzywdy, mają też twarze ciemniejsze, nosy większe i zakrzywione, oczy wybałuszone? Czy ta dzikość, nieucywilizowanie i egzotyka, które sobą przedstawiają, nie wydały się Panu dziwnie znajome? Jeśli nie, to znaczy, że nie widział Pan antysemickich karykatur przedwojennych.

Plakat ten jest właśnie przede wszystkim antysemicki. Wykorzystuje kliszę, na której od początku opierała się antysemicka propaganda NSDAP, zgodnie z którą komuniści to Żydzi, którzy skonstruowali sprytną ideologię do porwania mas, by zyskać władzę nad światem. Postaci radzieckich katów z plakatu są żywcem wyjęte z antysemickich obrazków, których pełno w niemieckiej - ale i polskiej - prawicowej publicystyce przedwojennej.

Rachunek obliczony przez hitlerowców był dosyć prosty: komuniści to zbrodniarze unurzani w polskiej krwi + komuniści to Żydzi = Żydzi to zbrodniarze unurzani w polskiej krwi. Sprawa katyńska to nie pierwszy raz, gdy hitlerowska propaganda świadomie grała na polskich stereotypach pogromowych.

Żadna informacja w numerze nie wyjaśnia, skąd wziął się ten plakat na okładce, ani co w istocie przedstawia. Lakoniczna, malutka notka, jakoby był to "niemiecki plakat" delikatnie mówiąc pozostawia wiele do życzenia.

Zapewne niechcący i bez złych intencji, powielił Pan jednak motyw 'żydokomuny'. Motyw, którym kultura polska jest przesiąknięta na tyle mocno, ze nawet ekspertom i ekspertkom (wierzę, takie osoby zasiadają w Pana redakcji) umyka z pola widzenia jako temat, a staje się czymś oczywistym. Śmiem też wątpić, by czytelnicy i czytelniczki patrzyli na ten plakat przez pryzmat refleksji nad antysemityzmem.

Mam zatem gorącą prośbę o wydrukowanie w kolejnym numerze "Ale Historia!" rzetelnej informacji, co ten plakat naprawdę przedstawia.

Zaniepokojonemu o wizerunek własnej organizacji Michałowi Sysce spieszę przypomnieć, że odniosłam się - uwaga uwaga - do tekstu Bartosza Machalicy. Zrobiłam nawet odnośnik, wystarczy kliknąć. Jeśli nie wierzy w bilans 22:0, niech sam policzy. W tekście Machalicy o OMS - tekście, przypomnijmy, pochwalnym - próżno też szukać informacji o jakichkolwiek "genderowych" przedsięwzięciach Ośrodka.

A propos researchu, który dyrektor Ośrodka mi poleca: na jego wyniki spuściłam zasłonę milczenia, by OMS nie pogrążać, wszak przyglądam się Ośrodkowi z życzliwością. No ale skoro wzywają, to czynię swoją powinność: na stronie OMS w dziale "Teksty" można znaleźć listę owych, gdzie proporcje autorów do autorek wynoszą 7:1, a tekstów autorów do tekstów autorek - 26:2. Gdyby ktoś zapomniał - mówimy o "pierwszym lewicowym think-tanku z prawdziwego zdarzenia".

Nie przepadam za badaniami ilościowymi, ale wciągnęło mnie to liczenie. Liczę więc nazwiska w dziale "Publikacje" - koronnym dowodzie Michała Syski, że się mylę. Nazwiska mężczyzn padają tam 37 razy, kobiet zaś - 8 (nie jest to liczba autorek i autorów, lecz pojawiania się nazwisk; część z nich się powtarza). Proporcje mniej więcej takie jak w obecnym polskim sejmie. I tu zwracam honor: bywa gorzej! Ja zaś rozumiem coraz lepiej, że istnieje nie tylko lewica made in Poland i parytet made in Poland, gdzie 51% oznacza 35%, ale także "zespół zbalansowany pod względem płciowym" made in Poland. Tyko jakoś nie mogę się z tym pogodzić. Wredne baby już tak mają.

A może tych autorek jest faktycznie więcej, tylko "się" ukryły? Niewymienione, stoją bezpiecznie schowane za plecami wymienionych autorów, którzy muszą przyjmować na klatę absurdalne zarzuty feministek?

O parytecie wśród osób zarządzających (3 mężczyzn, 0 kobiet) nie wspomnę, bo wyjdę na naprawdę wredną babę, co się czepia.

By jednak zażegnać lęki o zepsucie wizerunku zapewnię, że żadna - choćby najbardziej wredna - baba, co się czepia, nie ma szans w starciu o prawomocność z Dyrektorem. A już na pewno nie z trzema.

Gettoizacja zarówno kobiet, jak i badań poświęconych genderowym aspektom struktury społecznej jest starsza niż Ośrodek Społeczny Myśli Lassalle'a. Gettoizację tę najlepiej widać w przestrzeni akademickiej, gdzie odrębne studia z zakresu Gender Studies - skądinąd bardzo potrzebne - stały się świetnym alibi dla mainstreamu polskich nauk społecznych, by myśl genderowa nawet go nie musnęła. Gettoizacja ta - niczym wirus - płynnie przeszła na polską lewicę. Działacze zajmują się wszystkim: od ekologii i gazu łupkowego, przez lokatorów i antyfaszyzm, po politykę emigrancką i związki zawodowe, tymczasem działaczki (wszelkiej maści) słychać jedynie w okolicach 8 marca i tylko w kwestiach tzw. "kobiecych". Naukowcy i publicyści piszą o gospodarce, podatkach, partiach politycznych, polityce zagranicznej oraz wszelkich innych Bardzo Poważnych Sprawach, podczas gdy naukowczynie i publicystki regularnie grzęzną w dziale "kultura i sztuka". Nie jest temu winien wrocławski OMS. Od instytucji, która chce być lewicowym przodownikiem myśli spodziewam się jednak, że będzie tę tendencję choćby przełamywać. Tymczasem trudno mówić o przełamywaniu, gdy wynik brzmi: 22:0.

Bardzo się cieszę, że Michał Syska podziela moje zdanie na temat Rady Programowej "Wrocław Stolicą Kultury". I cieszę się jeszcze bardziej, że następna konferencja, którą zorganizuje OMS lub publikacja, którą OMS przygotuje, będzie dotyczyła sytuacji kobiet, a lista autorek i ekspertek na stronie OMS zostanie wydłużona. Wszak coś jednak należałoby zrobić, by udowodnić wrednej babie, że się myli.

"Średnia wieku: 50 plus, średni iloraz inteligencji: 150 plus, poziom zgodności: wysoki, poziom kłótliwości: wysoki" – tak Rafał Dutkiewicz, prezydent Wrocławia scharakteryzował Radę Programową ds. Europejskiej Stolicy Kultury, jak donosi portal Wrocław.pl.

Sam Rafał Dutkiewicz do Rady Programowej się nie zapisał. Być może dlatego, że inteligencja prezydenta miasta jest niższa niż wymagana od powołanych przez niego członków szacownego gremium. Trzeba przyznać, że nie podołała trafnej charakteryzacji Rady. Dutkiewicz nie spostrzegł, że w Radzie nie ma ani jednej kobiety.

Patrząc na ten obrazek jako żywo stanął mi przed oczami film "Seksmisja". Wszak w seksmisji żyjemy, tylko że na opak. I nie jest to specyfika wyłącznie wrocławska. Acz trzeba przyznać, że Wrocław posiada ekshibicjonistyczne zapędy, by ją ujawniać.

W artykule "Fabryka lewicowych idei" - wydrukowanym w Przeglądzie, przedrukowanym na portalu Lewica.pl - Bartosz Machalica przedstawiał wrocławski Ośrodek Myśli Społecznej im. Ferdynanda Lassalle’a. Pisał tam między innymi, że ośrodek ów „ma największe szansę aby stać się - tak długo wyczekiwanym - pierwszym polskim lewicowym think tankiem z prawdziwego zdarzenia”.

Machalica skrupulatnie wyliczył osiągnięcia OMS: ekspertyzy, konferencje i publiczne debaty. Ja też wyliczyłam: w tekście padają 22 nazwiska. Jest tam dyrektor i wicedyrektor OMS, są eksperci, postaci ważne dla Ośrodka ze względu na dorobek intelektualny i myśl polityczną. Jest Rakowski i Kuroń, Balicki i Ikonowicz, Wielgosz i Makowski, Szlajfer i Walenciak.

Nie ma za to ani jednej kobiety.

Ani jedna z wymienionych przez Machalicę dysput, ekspertyz i konferencji nie dotyczyła także sytuacji kobiet, praw kobiet, dyskryminacji kobiet i emancypacji kobiet.

Może więc jest to "polski lewicowy think-tank z prawdziwego zdarzenia". Jeśli jednak idzie o aspekt genderowy z pewnością nie pierwszy, lecz dokładnie taki sam, jak niemal wszystkie instytucje w tym kraju. Czy lewicowe, czy prawicowe, czy stare, czy nowe. A jeśli pierwszy, to w pominięciu kobiet - i jako ekspertek, i jako tematu "lewicowej myśli społecznej".

Obraz lewicy Made in Poland doskonale uzupełnia warszawska konferencja, która na dniach odbędzie się w - nomen omen - Domu Chłopa. Konferencja nosi tytuł "Zrozumieć PRL", jest popularno-naukowa, organizuje ją Stowarzyszenie Pokolenia.

Na 14 osób przemawiających 13 to mężczyźni.

Co prawda organizatorzy nie uznali, że temat sytuacji i praw kobiet w PRL-u jest jakkolwiek istotny, ale niech zadośćuczyni temu fakt, że w konferencji bierze udział - tak tak, dobrze liczycie - jedna kobieta!

Toż to doprawdy radykalizm. Jeszcze się paniom od tego w głowach poprzewraca. Ja rozumiem, że prawa kobiet są ważne. To prawda, że kobiety były od stuleci dyskryminowane. Uważam, że mężczyzna ma prawo do orgazmu, a kobieta ma prawo płakać (czy tam odwrotnie). Ale czy dziś nie idziemy aby za daleko z tą emancypacją?

Dwa kliknięcia - tyle dzieli informację o poszukiwaniach zaginionej pięciomiesięcznej Magdy od "najseksowniejszych kobiet w policyjnych kartotekach". Ale po kolei.

Oglądam z rana nadesłane przez koleżankę wyżyny fotografii mody z pisma dla wannabehipster:

To takie pociągające - czuć na sobie oddech policjanta. To takie urocze - mieć przydeptane włosy i sukienkę. Czerwoną, a jakże. Kuszącą i taką, co to sama się prosi. To takie podniecające - mieć wbitą w pierś lufę. Karabinu, ale skojarzenia są pożądane:

Kadr z filmu Backstage Karola Radziszewskiego

W ogóle to superfajne być zmolestowaną przez policjanta. Tak fajne, że aż wbijasz zęby w chodnik z rozkoszy. Im bardziej on ci grozi, tym bardziej twoje pozy i spojrzenia stają się romantyczne. Przemoc wobec kobiet jest taka seksowna! Piękna, stylowa i z klasą, o czym stara się przekonać nas fotograf Maciej Boryna w magazynie "Soul". Jeszcze jedna dobra wiadomość dla fanów erotyzowania przemocy wobec kobiet: "Soul" to magazyn bezpłatny, do pobrania w stołecznych kawiarniach.

Odechciało mi się śniadania. Sprawdzam, co prasa pisze o matce zaginionej dziewczynki, Katarzynie Waśniewskiej, bo zaraz po porwaniu dziecka radio Tok Fm powątpiewało w jej prawdomówność. W wiadomościach rozgłośni mówiono m.in.: "zeznania matki dziecka wydają się być wiarygodne". W życiu dziecka matka jest najważniejsza, wrodzony kobietom instynkt macierzyński nie pozwoli dziecka skrzywdzić, nikt tak dobrze o dziecko nie zadba jak matka, ale w sytuacji krzywdy dziecka z rozmodlonej do aniołka niewiasty matka zmienia się w potencjalne monstrum i zyskuje status pierwszej podejrzanej.

Wygląda jednak na to, że matka Magdy ma szansę na odrobinę publicznego zaufania, bo choć jest kobietą, jest też żarliwie wierzącą katoliczką. "Gazeta Wyborcza" stara się ją uwiarygodnić pisząc m.in.: "Na zdjęciach (...) widać m.in., jak rozmodlona Kasia w białej albie, w grupie dziewcząt niosących świece, kadzidło i naczynia liturgiczne, służy do nabożeństwa".

Informowanie o sprawie porwania dziewczynki przejęli policyjni.pl - część portalu gazeta.pl, dlatego w artykule o sprawie porwania większość linków ze strony "Wyborczej" przekierowuje właśnie na "Policyjnych".

Po modnych fotkach policjanta kopiącego w głowę leżącą kobietę policja wraca na mój ekran jak bumerang. Jeść odechciało mi się zupełnie na widok pierwszej wyboldowanej przez "Policyjnych" informacji: "Zbiorowy gwałt na 15-latce. Kara dla dyrektora w zawieszeniu?". Przypominam sobie tę sprawę: chłopcy z Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii w Łysej Górze wielokrotnie zgwałcili dziewczynę z tego samego MOS. Zrobili to przy namowach i współudziale koleżanek. Na dole artykułu znajduję link "Bijatyka pijanych małolat pod okiem kamery [WIDEO]>>".

Myślę: "czy oni do reszty pogłupieli, żeby gwałt nazywać bijatyką?!". Wchodzę, a tam niespodzianka! Zdjęcia z zupełnie innego zajścia w zupełnie innej niż Łysa Góra Bydgoszczy. Zajścia także z użyciem przemocy. Bijatyka to dość mylące określenie: nie "się" dziewczyny pobiły, lecz kilka dziewczyn pobiło jedną. Widać według "Policyjnych" nie ma różnicy, czy bijesz, czy jesteś pobita. Wiadomość kończy link do podstrony: "Najseksowniejsze kobiety w policyjnych kartotekach [ZDJĘCIA]>>".

Wracam do informacji o gwałcie w MOS i dopiero wtedy dostrzegam, że zaraz pod linkiem do zdjęć z "bijatyki" jest następny, jeszcze bardziej kuszący niż "bijące się małolaty", które smakoszom pornografii kojarzyć się mają niechybnie z walkami nagich kobiet w kisielu: "Gorące fotki kryminalistki hitem internetu! [ZDJĘCIA]>>".

Tak oto policyjni.pl zmieścili na jednej stronie gwałt na 15-stoletniej dziewczynie i zdjęcia rodem z magazynu porno. Nic dziwnego, że to samo zrobił magazyn "Soul". Co łączy wymienione wyżej tematy? Płeć. Klucz płci sprawia, że w obrębie jednego portalu - www.gazeta.pl - na zdjęcia "najseksowniejszych kryminalistek" można trafić za sprawą newsów o porwaniach, gwałtach i pobiciach kobiet. Każde z tych newsów czytelniczka/k może opatrzyć opinią klikając na którąś z opcji: Ciekawe to? Fajne to? Słabe to? Ostre to? Zabawne to?

Przemoc wobec kobiet kojarzy się z seksem nie dlatego, że często ma charakter seksualny, ale dlatego, że w jej opisywaczach i rzekomych tropicielach wywołuje skojarzenia z czymś pociągającym, kuszącym, przyjemnym. Kobiece ciało jest znakiem tak naerotyzowanym i upornograficznionym, że mniejsza z tym, co mu się przytrafia. Jego funkcją jest podniecanie. Za ciałem kobiecym człowieka nie widać.

Ciekawe to? Fajne to? Słabe to? Ostre to? Zabawne to?

W bazarowych kolejkach gęsto od kobiet. Najgęściej w piątki i soboty. Na spożywczych bazarach panie nie wzbudzają żadnych emocji. Jeśli już, to zniecierpliwienie, że co tak długo przebiera te pomidory, ile razy jeszcze coś się jej przypomni i czy ona robi te zakupy dla całego pułku, że tyle to trwa.

Co innego panowie. Przychodzą dwojako: z paniami lub bez. Obie wersje są rzadkie, ta druga to właściwie rarytas.

Pan u boku pani trzyma się lekko z tyłu. Czasem rzuci żarcik: "ja tu jestem od płacenia". Czasem, że "od noszenia", gdy żona wręcza mu połowę siat. Czasem szepnie żonie: "weź jeszcze pomarańcze". Nie widziałam sytuacji, w której to on prosi o kolejno ważone towary, a ona stojąc pół kroku za nim zasypia z nudów. Odwrotne zaś widzę co tydzień.

Standardowy pan, który robi zakupy w pojedynkę stosuje strategię showmana. Demonstracyjnie czyta z kartki, którą przygotowała mu żona, bo on przecież nie zna się na tych babskich sprawach. Czasem zadzwoni do niej z komórki i zahuczy w słuchawkę:
- Pieczarek pięć, czy pięć kilo?
Albo:
- Po co ci kilogram cytryny?
Albo:
- Co miałem wziąć oprócz jabłek? Bo już zapomniałem.
A potem rozejrzy się, czy wszystkie panie wokół słyszały, jak bardzo w tej dziedzinie jest niekompetentny, bo kompetencja w zakresie domowej aprowizacji splamiłaby jego płciowy honor. Cała kolejka musi przyjąć do wiadomości, że on nie rozróżnia selera od pora, bo zakupy i kuchnia to są czynności kobiece. On się tu tylko zaplątał, w drodze wyjątku, eksperymentalnie, dla żartu. Do tego żartu wtóruje mu cała kolejka. Wszystkie panie rzucają się na ratunek nieborakowi. Wybiorą mu najładniejszą cukinię i pokażą palcem, gdzie leży brokuł, a sprzedawczynie pomogą odczytać z grającej główną rolę karteczki, czy to rzodkiewka, czy to marchewka.

Kiedy standardowy pan skończy zakupy i odprowadzany komentarzami odejdzie w glorii uroczego urwisa, miny pań na powrót rzedną, kolejka wraca do nudy, irytacji, rutyny. Żadna ze stojących w niej kobiet nie popisze się brakiem wiedzy, które jabłko to szara reneta, bo w wykonaniu kobiety byłby to popis dyskwalifikującej głupoty.
- Gdzie ona się uchowała?
Zapytałyby inne panie pod nosem. Z przyganą, a nie rozczuleniem. Wszak kobiecym obowiązkiem jest dzielić los kobiecy z wszystkimi tymi, które dawno zostały do niego zmuszone. A elementem kobiecego losu jest - czy słońce, czy deszcz, czy upał, czy mróz - zrobić dla całej rodziny zakupy.

*******************************************************************************
Kiedyś lamentowałam nad durnym plakatem Unikatowego Festiwalu Offowego w szkole im. Stefana Batorego. Wieść dotarła do organizatorek/ów, bo choć moje uwagi obśmiali w sposób do bólu przewidywalny, odtąd każdy ich plakat jest albo parytetowy, albo przedstawia dziewczynę, której głównym atrybutem jest nie ni to sexy, ni to naburmuszona mina modelki, lecz gitara! Serce rośnie.

I jeszcze jeden appendix: do poruszanego tu wielokrotnie tematu skomplikowanych ścieżek, jakimi na szeroko pojętej lewicy chadza tzw. temat żydowski. W książce "Kraj utracony. Moja historia Izraela" Göran Rosenberg opisuje m.in. swoje zaangażowanie w działania szwedzkich i izraelskich organizacji propalestyńskich. Zaangażowanie to doprowadziło m.in. do publicznego oskarżenia autora o terroryzm, które, choć wyssane z palca, autor przez wiele lat musiał potem bezskutecznie dementować. Rosenberg pisze tak:

"Nie wspieraliśmy akcji zacierających różnice między Żydami i syjonistami. Ponieważ to rozróżnienie systematycznie negowane było przez Izrael (antysyjonizm uznawano za antysemityzm), ponieważ nie brała tego pod uwagę żadna z grup palestyńskich ani ich sympatycy, nasz brak poparcia dla tych akcji mógł wyglądać na żałosny i bezsensowny gest. Dla nas jednak, którzy agitowaliśmy w tym okresie za palestyńsko-żydowskim dialogiem i wierzyliśmy w możliwość istnienia państwa palestyńsko-żydowskiego, rozróżnienie to stało się sprawą zasadniczą".*

Życzę nam wszystkim więcej odwagi i wytrwałości w podejmowaniu takich "żałosnych i bezsensownych gestów".

* Göran Rosenberg, Kraj utracony. Moja historia Izraela, tłum. Milena Haykowska, Czarne, Wołowiec: 2011, ss.436-437

Wędrującą grafikę przygotowały: Boyówki Feministyczne (w ramach kampanii "16 dni przeciwko przemocy ze względu na płeć").

Chcesz pobrać, drukować, umieścić na swojej stronie lub blogu, kolportować w formie plakatu lub ulotki? Pisz na: info@boyowki.pl

- Na co ty wydajesz te pieniądze?
- Już wydałaś te, które ci ostatnio dałem?
- Pokaż mi rachunki ze sklepów.
- Nie obchodzi mnie, że już nie masz. Zacznij oszczędzać, zamiast wydawać na bógwieco.
- Jak zasłużysz, to ci dam.
- A za co niby chcesz? Przecież ty nic robisz całymi dniami.
- Nie będę płacić za twoje kiecki. Jak dzieci dorosną, to mogę im dawać.
- Nie obchodzi mnie, skąd je weźmiesz, ale nie ode mnie.
- Poproś.
- A jak mi podziękujesz?
- Grzeczniej.
- Może.
- Zastanowię się.
- No nie wiem.
- Nie.

O tym typie przemocy mówi się rzadko. Nazwano to przemocą całkiem niedawno. Przemocą ekonomiczną.

Jej ofiarą padają niemal wyłącznie kobiety. Te, które nie są nigdzie zatrudnione, nie mają żadnych źródeł dochodu, wykonują prace domowe i rodzicielskie. Uzależnione od mężów lub partnerów finansowo, stają się obiektem ich szykan. Brak finansowej niezależności kobiet jest świetną okazją do demonstrowania władzy nad nimi. Pieniądze awansują do roli narzędzi domowego upokarzania.

Przemoc ekonomiczna przybiera różne formy. Jedną z nich jest rzekomo wspólne konto, do którego dostęp ma tylko mąż. Wydziela on żonie pieniądze. Niekiedy domaga się wyjaśnień, na co. Inną formą jest szantaż: dam ci, jeśli będziesz się zachowywać tak, jak sobie tego życzę. Jednym z życzeń może być seks. Albo określone praktyki seksualne. Albo sznurowanie ust. Jeszcze inną – psychiczne znęcanie się: „Poproś. Nie tak, inaczej”. Jeszcze inną: rozliczanie. Najczęstszą: deprecjonowanie. Partnerki oraz nieodpłatnej pracy, którą ona wykonuje. Domowej, opiekuńczej, emocjonalnej.

Mężowie niezarabiających żon, którzy stosują przemoc ekonomiczną, postrzegają samych siebie jak dobroczyńców. Domowych filantropów, którym należą się podziękowania i szczególne traktowanie za dzielenie się zarobkiem z żonami. Żonami, będącymi nierzadko darmową obsługą ich, dzieci, rodziców, teściów, zwierząt i domów. Pielęgniarkami na 24-godzinnym dyżurze.

Pieniądze dają władzę. Ich nierówny podział owocuje finansową zależnością, a ta z kolei - przemocą. Ten proces jest dużo szybszy i częstszy, niż się wydaje. Trzeba dużych starań, by do niego NIE doszło. Bo „sam” tak właśnie się toczy.

Małżeństwo to w ogóle podejrzany twór. Obecnie rzadko pod feministycznym mikroskopem, tymczasem opresji w nim nie ubywa. Dlaczego miałoby jej tam nie być, skoro składa się z osób uplasowanych na pozycjach społecznie i względem siebie nierównych (polskie prawo nie dopuszcza małżeństw tej samej płci), angażuje niemal wszystkie sfery życia – także te, w których rozgrywają się kluczowe nierówności, pozostaje za zamkniętymi drzwiami tzw. "sfery prywatnej" i jest uświęcone przez kościół katolicki – jedną z najbardziej patriarchalnych instytucji państwowych, która nawet nie wkłada wysiłku w budowanie iluzji, że zmienia się pod naporem żądań emancypacyjnych.

Neutralizowanie nierówności płci w obrębie małżeństwa to ciężka i często syzyfowa praca. Warto się zastanowić, czy nie lepiej poświęcić tego czasu i energii na coś innego. Bezpieczniejszego. Przynoszącego więcej radości, przyjemności, satysfakcji. I - także w dłuższej perspektywie - wolności dla kobiet.

Dziś finał tegorocznej kampanii "16 dni przeciwko przemocy ze względu na płeć".

Przygotowały: Boyówki Feministyczne
(w ramach kampanii "16 dni przeciwko przemocy ze względu na płeć").

Chcesz pobrać, drukować, umieścić na swojej stronie lub blogu, kolportować w formie plakatu lub ulotki? Pisz na: info@boyowki.pl

Wkrótce "Stacje Męki Pańskiej Jana Kowalskiego".

Co takiego strasznego jest w męskim ciele, że nie można go kochać i nie można pożądać?

Mężczyzna kocha kobietę. Kobieta jest kochana. Mężczyzna pożąda, bierze, czci, uwielbia, podziwia, penetruje, gwałci, bije, zabija. Kobieta jest pożądana, brana, czczona, uwielbiana, podziwiana, penetrowana, gwałcona, bita, zabijana. Mężczyzna robi, kobiecie jest robione. Mężczyzna stwarza, kobieta jest stwarzana. Kobieta bez mężczyzny nie istnieje. Bo przecież lesba, stara panna, zakonnica, cnotka-niewydymka – to nie kobieta. One nie wiedzą, co to kobiecość. Na tym polega różnica między podmiotem i przedmiotem. Podmiot decyduje o samym sobie i o przedmiocie. Podmiot to człowiek. Człowiek to mężczyzna.

Miłość i pożądanie kobiet nie ma mocy stwórczej, tak jak nie ma go przedmiot. Dlatego kobieca miłość i pożądanie wobec mężczyzn może być najwyżej śmieszne. Zazwyczaj przyjemne. Niekonieczne, bo kobietę – czy tego pragnie, czy tego nie - i tak można sobie wziąć. Na pewno nie straszne, bo kobieta nie jest wyposażona w moc uprzedmiotowienia.

Mężczyznę w obiekt porównywalny do kobiety zamienić może jedynie mężczyzna. Swoim pożądaniem. Ostatnio strach mężczyzn przed znalezieniem się w roli tych, którym wyposażony we władzę ktoś robi coś – na przykład pożąda - doczekał się prawnego zapisu w postaci legalizacji znaku "zakaz pedałowania".

Co tu jest zakazywane? Bycie penetrowanym. Centralna dla przymusowego heteroseksu, penetracja organizuje podział na płcie. "Zakaz pedałowania" to w istocie zakaz demontażu różnicy płciowej, skrajnej asymetrii zbudowanej na podziale: czynne-bierne. Nie ma męskości bez bycia penetrującym, nie ma kobiecości bez bycia penetrowaną. Mężczyzna, który pozwala się penetrować i czerpie z tego przyjemność, pozbawia wszystkich innych mężczyzn jasnego wyznacznika, kim są. Penetracja jest aktem ukobiecenia, a przecież nikt nie zostaje kobietą z wyboru. Czyżby heteromężczyźni przeczuwali, że to takie degradujące?

Ten pełen pogardy i nienawiści rysunek, chyba najbardziej obraźliwy znak sfery publicznej ostatnich lat, jest także nośnikiem zakazanych fantazji. Jak bardzo męskie ciało musi być kuszące, skoro trzeba go zakazywać na sztandarach? Jak mocno musi przyciągać mężczyzn, skoro potrzebują nieustannej przypominajki: "zakazane!".

Socjalizowana do kobiecej empatii, nie mogę powstrzymać współczucia dla mężczyzn, którzy się nim posługują. Jakże ubogi musi być seks między nimi, skoro uważają oni, że do tego obrazka sprowadza się miłość między dwoma mężczyznami! Choć wychowana zostałam na kobietę, nawet ja wyobrażam sobie, jak wiele różnorakich form może przybrać gejowski seks.

Bliskość, czułość i pożądanie między mężczyznami – potężna wyrwa naszej kultury – znajduje dozwoloną formę wyrazu w przemocy. Przemoc między mężczyznami to subwersywna forma bliskości. Najczęstszy stosunek fizyczny między mężczyznami w Polsce. Jedyna sytuacja, w której mężczyzna, chcąc być prawdziwym, może dotknąć ciała innego mężczyzny. Może się o to ciało otrzeć. Spotkać się z wydzielinami drugiego męskiego ciała. Poczuć jego zapach, mieć na skórze jego ślinę i jego pot. Ciało-w-ciało mężczyzn to pięść na nosie, stopa w brzuchu, kolano na jądrach, czoło przy czole.

Zrytualizowane formy przemocy w postaci sportów walki dostarczają poruszających obrazów erotycznych. Dwaj mężczyźni, odziani tylko w slipy, mokrzy i lśniący od potu, oglądani przez setki mężczyzn wokół, splatają się w długich uściskach, siadają sobie na biodrach i klatach, kładą się na sobie, chwytają jeden drugiego w pasie, przodem i od tyłu. Trwają tak długie sekundy, niemal bez ruchu. To sceny z filmu „Klatka” Sylwestra Latkowskiego.

Krew, guz, złamana ręka lub żebro, podbite oko – to alibi. Dzięki ranom żadnemu z mężczyzn biorących udział w rytuale nie grozi uprzedmiotowienie. Ofiara w postaci zdezintegrowanego ciała służy zachowaniu integralności podmiotu.

Tak to wygląda, gdy ludzie umawiają się na przemoc, bo nie mogą umówić się na miłość. Bo przemoc to dla mężczyzn jedyna dozwolona forma ciała z ciałem obcowania. Ustawka to gejowski darkroom mężczyzn od zakazu pedałowania.

Ale przemoc, której najwięcej, to ta, na którą jedna strona wcale się nie pisała. Ta przemoc zawsze ma płeć. Bo każdy jej sprawca i każda ofiara jest w płeć wyposażony/a.

Nie znam mężczyzny, który choć raz w swoim życiu nie doświadczyłby przemocy ze strony innego mężczyzny. „Dostać w mordę” – ta historia ma milion wersji. Na ulicy, w autobusie, za nic, w celu rabunkowym, po pijaku, na trzeźwo, w dzień, w nocy, w bramie, na klatce schodowej, w klubie, na przyjęciu, bo się krzywo spojrzał, bo miał nieodpowiedni kolor obuwia, bo podrywał nie tę osobę, bo nie podrywał, bo dał się sprowokować i powiedział „odwal się”, bo nie dał się sprowokować. Z opluciem, z wyzwiskami, z kopaniem. Przez jednego, przez kilku.

Kiedy idę ulicą z osobą rozpoznawaną jako płci męskiej, jestem dużo bardziej ostrożna. Dużo częściej gryzę się w język. Dużo bardziej się boję. Rzadziej reaguję, gdy dzieje się coś niedobrego. Bo wiem, że za moją reakcję oberwie ta osoba.

„Dziewczyn się nie bije” - ta patriarchalna zasada sprawia, że kobiety są rzadziej uderzane w sytuacjach ulicznych, losowych, z udziałem nieznajomych. Przemoc wobec kobiet odbywa się częściej w ukryciu. W domach. Jest dziełem osób bliskich, znajomych, z rodziny. Takich, na których dużo trudniej się poskarżyć. Od których kobiety są zależne. Przed którymi nikt ich nie ochroni. Których przemocy się wstydzą, więc kobiety zacierają ślady ich nadużyć. Często ma charakter nie tak oczywisty jak uderzenie w twarz czy kopniak w brzuch. Polega także na potrząsaniu, szturchaniu, popychaniu, trzymaniu na siłę, wykręcaniu rąk, zamykaniu na klucz, wyrzucaniu z domu, szarpaniu za włosy, rzucaniu przedmiotami. Często idzie w parze z przemocą werbalną: obrażaniem, wyszydzaniem, zastraszaniem, obelgami, szantażem. To także przemoc.

Ogromna część przemocy wobec kobiet przybiera postać seksualną, bo ma ona szczególną moc zdominowania i upokorzenia. Nie każda kojarzy się z gwałtem, ale to nie znaczy, że nim nie jest. Wymuszanie seksu (także za pomocą szantażu emocjonalnego), zmuszanie do seksu bez zabezpieczenia, realizowanie swoich preferencji i fantazji seksualnych bez zgody partnerki, karanie za brak seksu – to także jest przemoc seksualna.

Najdobitniejszym wyrazem przemocy męskiego genderu jest wielowiekowa tradycja i nadal powszechna praktyka powoływania do wojska jedynie mężczyzn. Od osób wychowywanych na mężczyzn wymaga się, by potrafili zadawać ból i znosić ból. Zgodnie z genderowym podziałem cech, to właśnie czyni ich mężczyznami. Dlatego nie powstrzymamy przemocy wobec kobiet, dopóki niezbywalną częścią męskiego genderu będzie zdolność do stosowania przemocy.

25 listopada ruszyła tegoroczna kampania "16 Dni Przeciwdziałania Przemocy Ze Względu Na Płeć".

Dopisek z 29 listopada:
Pytanie za 100 punktów: czy w przekonaniu działaczy NOP-u penetracja mężczyzny przez kobietę (np. z pomocą tzw. zabawek erotycznych) to aktywność seksualna, która także powinna być zakazana?

Gdyby 11 listopada rano z jakichkolwiek powodów (katar, kac, zaspanie, "przecież to nie ma sensu", "i tak się nie uda", "jestem już za stara", "to jest niepoważne", "nic się nie stanie, jeśli ja jedna nie przyjdę" itd.) nie chciało Ci się wyjść z domu na blokadę neofaszystowskiego marszu, zaaplikuj sobie poniższą składankę, by rozruszać kości, poruszyć umysł, poczuć poryw serca ku słusznej sprawie:

"Huyton Scum", Ste McCabe
"Spit and Glitter", Scream Club (zdjęte za jutuba jako zawierające niebezpieczne treści; jedyne z wszystkich poniższych piosenek, sic!)
"Do prostego człowieka", Akurat (słowa: Julian Tuwim, 1929)
"Racist Friend", The Specials
"No H8", Vida Killz (podziękowania dla Jaszki)
"Black Stacey", Saul Williams
"People Are People", Depeche Mode
"Dem Got No Love", Alika y Nueva Alianza
"Oy Ir Narishe Tsionistn", Psoy Korolenko&Daniel Kahn
"Fort Europa", Looptroop
"War", Sinead O'Connor
"Prophets of Rage", Public Enemy

Gdyby w dniu blokady nadal nie chciało Ci się wstać, sprawdź, czy kefir w Twojej lodówce nie mówi aby: jedenasty!

(opcja dla niewegan, przepraszam)

Jeśli jest jedenasty listopada, a Ty nadal tkwisz w piżamie oglądając seriale zamiast wdziewać wygodne obuwie i szykować w termos herbatę (blokada może trochę potrwać), obejrzyj zdjęcia swoich bohaterek i bohaterów. Popatrz im w oczy i zadaj sobie pytanie: czy w dzień przemarszu nacjonalistów i neofaszystów one/oni zostaliby w domu zamiast blokować?

partyzanci żydowscy zachodniej Białorusi

A jeśli przyjdzie Ci do głowy, że z tym faszyzmem to może faktycznie przesada, bo przecież oni już nie krzyczą, że pedały do gazu, lesby do obozu pracy, żydy do żydlandu, murzyni do hivlandii, kobiety do rodzenia, arabusy do widzenia, a polscy katolicy wielcy od morza do morza:

(to już opcja dla wegan)

Jeśli po obejrzeniu tego zdjęcia nadal uważasz, że pietruszka to pietruszka, to znaczy, że spotkamy się na antyfaszystowskiej blokadzie.

Jeszcze krótki apel od kociej mamy: na blokadę nie bierz ze sobą zwierząt. Może być głośno, tłoczno, nerwowo. Dla psów takie spędy to zazwyczaj koszmar.

Pociąg. Pustawo. Konduktor sprawdza bilety. Nie chce oddać mi mojego.
- Kary nie wypisywać? - pyta.
- Kary? Za co?
- Za brak uśmiechu.
Nie odpowiadam. Nie wiem, co mam powiedzieć. Że pies mi zmarł? Nie, to zbyt błahy powód, by dostać dyspensę. Może że zmarło mi dziecko? O, podobno z tej okazji dają kilka dni wolnego od pracy bycia miłą.

Pół godziny później w drodze do toalety mijam tego samego konduktora. Piszę esemesa.
- Jeśli to do mnie, to mam numer na 505 - konduktor nie traci ochoty na flirty. - Uśmiechnij się!

Uśmiechnij się - pokaż mi, że bawią cię moje żarty. Uśmiechnij się - podnieś moje poczucie wartości. Uśmiechnij się - zaprezentuj, jak bardzo lubisz moje towarzystwo. Uśmiechnij się - bądź dla mnie miła. Uśmiechnij się - twój uśmiech mi się należy. Uśmiechnij się - każdemu mężczyźnie należy się uśmiech kobiety. Uśmiechnij się - udowodnij swoją gotowość do dbania o moje samopoczucie. Uśmiechnij się - zrób mi dobrze.

Uśmiechnij się - pokaż, że jesteś łagodna. Bo nic tak nie odstrasza, jak kobieta, która nie stara się być sympatyczna bez względu na sytuację.

Lat temu kilka, przychodzę do zakładu fotograficznego odebrać zdjęcie do dyplomu. Fotografka wita mnie zasępiona:
- Obawiam się, że będzie trzeba powtórzyć. Zdjęcie jest z wadą. No ale niech pani najpierw zobaczy.
Patrzę: zwyczajne foto.
- Co z nim nie tak? - pytam.
- Jest pani na nim taka smutna.
- Nie jestem smutna.
- No ale nie uśmiecha się pani. Możemy zrobić jeszcze jedno, na koszt firmy.
Fotografka nie wierzy, że nie chcę.

Mężczyzna, który się nie uśmiecha, jest w normie. Kobieta, która się nie uśmiecha, jest podejrzana. Powaga kobiecie nie przystoi. Jest taka niekobieca. Kiedy kobieta się nie uśmiecha nazywają ją poważną. Albo ponurą. Albo smutną. Albo niemiłą. Kiedy mężczyzna się nie uśmiecha, wcale go nie etykietkują.

Dlaczego się nie uśmiechasz? Nie brnijmy w to, bo jeszcze nie umiałabyś się zachować i całkiem serio zaczęłabyś odpowiadać na to pytanie. Jeszcze trzeba by było udawać słuchanie. Więc tylko ordynuję ci: uśmiechnij się! No już! Bo źle mi z twoją miną, której nie potrafię zinterpretować. Bo kobiety są od tego, żeby było miło.

Mam na skajpie zdjęcie sprzed wielu lat, więc zmieniam je na bardziej aktualne. Następnego dnia zagaduje do mnie kuzyn.
- Miałaś urocze zdjęcie w wizytówce. Takie dziewczęce. Szkoda, że zmieniłaś na takie mroczne! Wolałem tamto.
Mroczne jest w nim to, że się nie uśmiecham.

Kobieta, która zachowuje się jak mężczyzna - nie umila innym życia, nie dba o cudzy komfort - w przeciwieństwie do mężczyzny, który także tego nie robi, jest uważana za niegrzeczną. "Niegrzeczna" to słowo-klucz. Tak jak słowo: "bezczelna". "Niegrzeczna" i "bezczelna" to znaczy: niewychowana. Niesubordynowana. Zachowująca się niewłaściwie. A jak jest właściwie? Zachowywać się tak, jak życzyliby sobie tego inni. Rodzice, starsi, nauczyciele. Ci, co wiedzą, jak należy. Ci, co mają prawo wymagać. Kobiety powinny być grzeczne, tak jak grzeczne powinny być dzieci, bo inaczej dostaną reprymendę. Kobiety są wiecznie na wychowaniu. Kobiety mają nieustający status dziecka.

Lat temu jeszcze więcej, niedawno otwarta pierwsza i jedyna tania wege-knajpa w Warszawie, więc tłok. Lato, upał, brak klimatyzacji, 4 metry kwadratowe kanciapy za barem i niedobory pracownic, więc pot leje się z nas strumieniami. Dorabiam tam w wakacje, wyrabiam tam z trudem, po pracy padam, choć pracuję 8 godzin, za to dwie koleżanki po 14. W porze lunchu, kiedy tłok sięga zenitu, ze swojego pięterka schodzi do nas szef. I patrzy. Szef jest uduchowiony, szef ćwiczy jogę, szef praktykuje alternatywny relaks i uczy innych, jak go praktykować. Chodzi w białych, płóciennych ubraniach i emanuje dostojeństwem. Razu pewnego, gdy ja kursuję między stojakiem na tace a zmywakiem, on chwyta mnie za łokieć, przyciąga, nachyla się do mojego ucha i syczy:
- Nie bądź taka poważna, bo mi odstraszysz klientów. Uśmiechnij się!

„Mamy dziś największy kryzys od 80 lat i jego konsekwencje odczuwają wszyscy. Kryzys jest wynikiem nieodpowiedzialnych działań pewnych ludzi. Dziś wszyscy oglądamy tych samych ludzi, którzy próbują przywrócić stare reguły gry(1)“ – tymi słowami Barack Obama skomentował falę protestów w Stanach Zjednoczonych, zapoczątkowanych okupacją Wall Street.

Z kolei „Inside Job“ - reklamowany jako „pierwszy materiał filmowy dokumentujący szokującą prawdę o kulisach kryzysu ekonomicznego z 2008 roku”(2) - za główny powód globalnego krachu podaje ludzką chciwość.

Zupełnie mnie te argumenty nie przekonują. Chciwość jest skutkiem, a nie przyczyną. Efektem aspiracji, które z kolei są przedmiotem edukacji, a ta - niezbywalnym elementem socjalizacji. Ciąg "socjalizacja-edukacja-aspiracje" tworzą elementarz kapitalizmu. Mamy różne możliwości te aspiracje realizować. Stajemy przed różnymi barierami - w tym moralnymi - na drodze osiągania celów. Jeśli ktoś jest autorem nadużyć - legalnych czy nielegalnych, prawnych czy bezprawnych - to ważne jest, by uniemożliwić mu ich kontynuowanie oraz przede wszystkim zadośćuczynić ich ofiarom. Nikt nie jest jednak ani "po prostu" chciwy, podobnie jak nikt nie jest chciwości "po prostu" pozbawiony. Wbrew popularnemu psychologizowaniu to mechanizmy społeczne decydują o naszych cechach, nie odwrotnie. Dlatego to mechanizmy społeczne domagają się w pierwszej kolejności analizy, a nie ludzkie wredności. Kłopot w tym, że słowa w rodzaju "struktura" są piekielnie nudne, gdy pod ręką leżą nazwiska, twarze i sensacyjne wiadomości, ile kosztował czyjś garnitur.

Mówienie o „pewnych ludziach“ nieuchronnie prowadzi do teorii spiskowych. Wbrew pozorom nie jest od nich daleko do latarni, na których wiszą wrogowie ludu. Bo skoro winę ponoszą "pewni ludzie" - wystarczy ich odseparować lub wyeliminować, a problem zostanie rozwiązany. Czyż nie taką logiką rządzi się większość dzisiejszych państw ze swoim zapleczem więzień?

"Pewni ludzie", "określone środowisko", „wiadome kręgi“ - do tej pory tego typu czarnych eufemizmów pełno było w publicystyce prawicowej. Wystarczy wspomnieć początek artykułu Rafała Ziemkiewicza: „Wpływowe środowiska [wszystkie podkreślenia moje.AZ] postawiły sobie za cel dogłębne przekształcanie polskiej świadomości. Chcą wykorzenić z naszej mentalności kultywowane przez wiele dawnych pokoleń przekonanie, że jesteśmy narodem bohaterów, i zastąpić je poczuciem winy «narodu sprawców»”. Zilustrowany odpowiednim zdjęciem, przekaz autora nie pozostawiał wątpliwości:


Screenshot z dnia 8.10.2011

Ostatnio klasyczne figury fobicznego języka - w Polsce używane najczęściej w dyskursie antysemickim - wychodzą spod desek każdej politycznej sceny. Gdy tego typu retoryka przenika na lewicę, robi się naprawdę groźnie. Okupacja Wall Street, entuzjastycznie opisywana choćby na Lewicy.pl, także obfituje w personalizację kapitalizmu. Tam także sięgnięto po stereotyp bogatego Żyda i Żyda-bankiera, by wskazać winnych, a wielotysięcznych protestów izraelskich z ostatnich miesięcy przeciwko inwestowaniu w zbrojenia, armię i tzw. "bezpieczeństwo" protestujący z OWS nie dołączyli do długiej listy pozytywnych punktów odniesienia. Może dlatego, by także w ten sposób zbojkotować Izrael jako okupanta. Głośne milczenie o protestach w Izraelu wybrzmiało jeszcze lepiej dzięki niektórym protestującym, według których "pewni ludzie" to Żydzi, którzy wysysają krew z biednych Amerykanów.








Łatwość wzbudzania nienawiści, rozhuśtania emocji, zarządzania frustracją, kanalizowania choćby najbardziej słusznego gniewu w kierunku choćby i najbardziej chciwych ludzi - wszystko to wydaje mi się ani trochę mniej niebezpieczne niż sama chciwość. Tymczasem populistyczna tendencja narasta po każdej stronie sceny politycznej. Podobnie jak idąca z nią w parze tendencja do przeceniania roli jednostki i aktów ludzkiej woli. W obu sloganach - o "pewnych ludziach" i o "chciwości" - pobrzmiewa wiara w woluntaryzm i chyba najbardziej prymitywny z indywidualizmów. Oba nie dziwią na prawicy, są do przewidzenia u liberałów, na lewicy zaskakują. No, chyba, że nazwalibyśmy "lewicą" narodowych socjalistów, jak chcieliby tego publicyści spod znaku IPN.

Przewrotność dzisiejszych czasów polega na tym, że coraz trudniej będzie jasno zdefiniować, co jest emancypacyjne, a co reakcyjne. Coraz trudniej będzie działać tak, by nie dostać braw z niewłaściwej strony. Coraz więcej przekonań, haseł i ruchów będzie wpisywać się w zbyt wiele kontekstów, by można je było skontrolować, lub choćby przewidzieć. Tej wielowymiarowości sprzyja tempo rozprzestrzeniania się informacji o poczynaniach innych oraz kumulacja doświadczenia w tworzeniu skutecznych subwersji.

Islamofobiczni rasiści, którzy ogłaszają się obrońcami praw kobiet, antyklerykałowie, którzy w imię oświecenia stają w jednym szeregu z tutejszym klerem, by zakazać budowy meczetów, komuniści i anarchiści, których wyobraźnia o wolności kobiet nie sięga dalej niż wizerunek słodkiego kociaka lub uzbrojonego wampa(3), przedstawiciele polskich środowisk żydowskich, którzy promują film o protofaszystowskiej organizacji syjonistycznej "Betar" - film wybielający za jednym zamachem i polskich faszystów spod znaku przedwojennego ONR, i ekspansję Izraela, propalestyńskie organizacje lewicowe, które bojkotują solidarność z ofiarami antysemityzmu - wszystko to każe przewidywać, że być może pozostanie bezruch. Może ten paraliż będzie ostatnim z wyborów do dokonania. Może jednak lepszym niż kusząca lewicowych działaczy łatwizna personifikowania i wskazywania wroga, zaprzestania żmudnych, trudnych i nudnych dociekań przyczyn na rzecz palenia stosów pod winnymi.

1. http://wyborcza.pl/1,75477,10432157,Ameryka_burzy_sie_przeciw_bankierom.html#ixzz1aBixvOg4
2. Inside Job, reż. Charles Ferguson, 2010
3. http://cia.media.pl/precz_z_seksistowska_ppp